'Nancy Grace Roman' teleskopu hansı missiyanı yerinə yetirəcək?
NASA tərəfindən 30 avqust 2026-cı il tarixində Florida ştatındakı Kennedi Kosmik Mərkəzindən buraxılan 'Nancy Grace Roman' teleskopu, kainatın sirlərini açmaq üçün yeni bir mərhələdir. 'SpaceX' şirkətinin 'Falcon Heavy' raketi vasitəsilə orbitə çıxarılan bu cihaz, 'Hubble' teleskopunun yaradılmasında böyük rolu olan Nensi Qreys Romanın şərəfinə adlandırılıb. Teleskopun əsas məqsədi qaranlıq enerjinin təbiətini araşdırmaq, qalaktikaların təkamülünü izləmək və yeni ekzoplanetlər kəşf etməkdir.
Texniki üstünlükləri nələrdir?
Yeni nəsil teleskop 2,4 metrlik əsas güzgü diametrinə malik olsa da, onun əsas gücü geniş görmə sahəsindədir. 'Nancy Grace Roman' bir çəkilişdə 'Hubble'-dan təxminən 100 dəfə daha geniş sahəni müşahidə edə bilir. Ümumi dəyəri 4,3 milyard ABŞ dolları olan missiya, Günəş-Yer sisteminin L2 Laqranj nöqtəsində, Yer kürəsindən 1,5 milyon kilometr məsafədə fəaliyyət göstərəcək. Bu mövqe ona 'James Webb' və 'Euclid' teleskopları ilə eyni mühitdə işləməyə imkan verir.
Elmi proqramın əsas istiqamətləri
- Genişmiqyaslı tədqiqatlar: Yüz milyonlarla qalaktikanın müşahidəsi ilə kainatın genişlənmə sürətinin və qaranlıq enerjinin tədqiqi.
- Dəyişən obyektlər: Supernovaların izlənilməsi vasitəsilə kosmik məsafələrin və genişlənmə dinamikasının dəqiq ölçülməsi.
- Ekzoplanet axtarışı: Qravitasiya mikrolinzalanma metodu ilə ulduz sistemlərindən kənarda qalan sərbəst planetlərin aşkarlanması.
Teleskopun əsas elmi aləti olan 288 meqapiksellik geniş bucaqlı kamera, 'Wide Field Instrument', yaxın infraqırmızı diapazonda yüksək keyfiyyətli təsvirlər yaradacaq. 'Coronagraph Instrument' adlı ikinci alət isə ulduzların parlaq işığını bloklayaraq, onların ətrafındakı planetləri və diskləri birbaşa müşahidə etməyə imkan verəcək. 'Nancy Grace Roman' ən azı beş il müddətində elmi fəaliyyətini davam etdirəcək.
