NASA-nın "Hubble" və "James Webb" kosmik teleskopları ilk dəfə birgə fəaliyyət göstərərək Günəş sisteminin ən uzaq nöqtələrində yerləşən transneptun obyektlərini tədqiq edib. The Astronomical Journal-da dərc olunan iki araşdırmaya görə, bu kiçik və soyuq buz cisimləri milyardlarla il ərzində öz ilkin quruluşlarını və kimyəvi tərkiblərini demək olar ki, dəyişməz saxlayıblar.
Bu kəşf niyə vacibdir?
Alimlər bu obyektləri Günəş sisteminin formalaşdığı erkən mərhələnin "canlı şahidləri" hesab edirlər. Viktoriya Universiteti və Şimali Arizona Universiteti tərəfindən idarə olunan komandalar, "Hubble" vasitəsilə görünən işığı, "James Webb" vasitəsilə isə infraqırmızı şüalanmanı analiz edərək bu cisimlərin ölçülərini və tərkibini müəyyən ediblər. Tədqiqatçı Anastasiya Morqan qeyd edir ki, hətta orbitləri dəyişən "isti" obyektlər belə öz yaranma yerlərinin kimyəvi izlərini qoruyub saxlaya biliblər.
Tədqiqatın nəticələri nə deyir?
- "James Webb" teleskopu indiyədək müşahidə olunan ən zəif obyektlərdən birini aşkar edib; onun parlaqlığı Ayın səthindəki kiçik bir atəşböcəyi sürüsünü görməyə bərabərdir.
- Ən kiçik obyektin diametri təxminən 5 kilometrdir ki, bu da yerüstü teleskopların imkanlarından beş dəfə daha kiçikdir.
- Müşahidələr göstərir ki, kiçik cisimlərin ölçü paylanması gözləniləndən fərqlidir və bu, planetlərin formalaşma modellərinin yenidən nəzərdən keçirilməsini tələb edir.
Bu kəşf, Günəş sisteminin erkən dövrlərində baş verən prosesləri və planetlərin ilkin tikinti bloklarının necə yarandığını anlamaq üçün yeni imkanlar açır. Gələcək müşahidələr kiçik cisimlərin sayının niyə proqnozlaşdırılandan az olduğunu və onların kosmik toqquşmalardan necə yayındığını dəqiqləşdirəcək.
