15 may tarixində "NASA"-nın "Psyche" kosmik aparatı Qırmızı planetin səthinə təxminən 4,5 min kilometr yaxınlaşacaq. O, saatda 19,8 min kilometr sürətlə hərəkət edərək nadir qravitasiya manevri edəcək. Missiya mütəxəssisləri Marsın qravitasiyasından istifadə edərək mühərrik sisteminə əlavə yük düşmədən uçuş istiqamətini korreksiya etməyi planlaşdırırlar. Bu manevr aparatın Günəş sisteminin ən qeyri-adi obyektlərindən biri olan Psexeya (Psyche) metal asteroidinə çatmaq üçün həlledici əhəmiyyət daşıyır.
Qravitasiya manevri nə üçün vacibdir?
"Psyche" missiyası 13 oktyabr 2023-cü il tarixində orbitə buraxılıb. Kosmik gəmi ksenonla işləyən günəş-elektrik mühərrik sistemindən istifadə edir və uzun illər davam edəcək səyahəti boyunca tədricən sürət yığır. "NASA" mühəndislərinin sözlərinə görə, qravitasiya manevrləri təkcə yanacağa qənaət etməyə imkan vermir, həm də elmi cihazları real kosmik uçuş şəraitində yoxlamaq üçün nadir fürsət yaradır. Manevrə hazırlıq məqsədilə hələ 23 fevral tarixində trayektoriyanın korreksiyası həyata keçirilib və aparatın mühərrikləri təxminən 12 saat fasiləsiz işləyib. "NASA"-nın Reaktiv Hərəkət Laboratoriyasının (JPL) missiya planlaşdırma rəhbəri Sara Bərtou bildirib ki, hazırda aparat tam olaraq hesablanmış trayektoriya üzrə hərəkət edir.
Marsın yaxınlığında hansı tədqiqatlar aparılacaq?
Yaxınlaşma zamanı idarəetmə komandası planetin minlərlə təsvirini əldə etmək üçün aparatın multispektral kamerasını işə salacaq. İlk işlənməmiş şəkillər artıq 7 may tarixindən etibarən Yerə göndərilməyə başlanıb. Arizona Ştat Universitetindən kamera üzrə işin rəhbəri Cim Bell qeyd edib ki, aparat planetə gecə yarımkürəsi tərəfdən yaxınlaşdığı üçün Mars əvvəlcə Ayın yeni ay fazasını xatırladan incə bir aypara kimi görünəcək. Tədqiqatçılar həmçinin Marsın ətrafında ola biləcək zəif toz halqası haqqında məlumat əldə etməyə ümid edirlər. Bu toz hissəciklərinin mikrometeoritlərin Fobos və Deymos peykləri ilə toqquşması nəticəsində yarandığı ehtimal edilir.
Kameradan əlavə, kosmik gəminin digər elmi cihazları da fəaliyyətə cəlb olunacaq. Maqnitometr Marsın maqnit sahəsinin günəş küləyinin yüklü zərrəciklərinə təsirini qeydə almağa çalışacaq. Qamma və neytron spektrometri isə uçuş zamanı kosmik şüaların axınındakı dəyişiklikləri izləyəcək. Kaliforniya Universitetinin (Berkli) missiya üzrə baş tədqiqatçısı Lindi Elkins-Tanton vurğulayıb ki, manevrin əsas məqsədi Marsın qravitasiyasından istifadə etmək olsa da, elmi alətləri sınaqdan keçirmək imkanı çox xoş bir bonusdur. Komanda həmçinin gələcəkdə asteroidin ətrafında kiçik peyklərin axtarışına hazırlıq məqsədilə sınaq müşahidələri aparacaq.
Proses necə izləniləcək?
Qravitasiya manevrinin uğurla keçməsi "NASA"-nın "Deep Space Network" vasitəsilə izləniləcək. Aparatın sürətindəki dəyişikliklər radio siqnallarının Doppler sürüşməsi əsasında qeydə alınacaq. Uçuş zamanı müşahidələrə digər aktiv Mars missiyaları da dəstək verəcək. "Mars Reconnaissance Orbiter", "Mars Odyssey", "Curiosity" və "Perseverance" kimi aparatlar, həmçinin Avropanın "Mars Express" və "ExoMars Trace Gas Orbiter" stansiyaları əlavə naviqasiya məlumatları təqdim edəcək. Bu məlumatların "Psyche" ölçmələri ilə müqayisəsi gələcək Mars missiyalarının naviqasiya metodlarını təkmilləşdirməyə imkan verəcək.
