NASA, Mars planetinin atmosfer təkamülünü öyrənmək üçün 2013-cü ildə kosmosa göndərilən "MAVEN" zondunun fəaliyyətinin rəsmən dayandırıldığını açıqlayıb. 11 ildən çox orbitdə qalan aparat, ötən ilin dekabr ayında baş verən anomaliyadan sonra Yerlə əlaqəni itirib. Aparılan araşdırmalar nəticəsində zondun enerji sisteminin sıradan çıxdığı və missiyanı davam etdirməyin qeyri-mümkün olduğu müəyyən edilib.
"MAVEN" zonduna nə oldu?
NASA mütəxəssislərinin təhlilinə görə, 6 dekabr tarixində "MAVEN" Marsın arxasında olduğu zaman əlaqə kəsilib. Məlumatlar göstərir ki, aparat təhlükəsiz rejimə keçdikdən sonra qeyri-adi yüksək sürətlə fırlanmağa başlayıb. Bu sürətli hərəkət orbitin pozulmasına və batareyaların tamamilə boşalmasına səbəb olub. Nəticədə, enerji çatışmazlığı səbəbindən zondun rabitə sistemi işləməz hala düşüb.
Missiyanın elmi əhəmiyyəti nədən ibarətdir?
"MAVEN" (Mars Atmosphere and Volatile Evolution) missiyası, Mars planetinin milyardlarla il ərzində atmosferini necə itirdiyini və yaşayış üçün yararlı bir dünyadan quru, soyuq bir məkana necə çevrildiyini araşdırıb. Luiza Prokter qeyd edib ki, əldə olunan elmi məlumatlar gələcək insanlı missiyalar üçün radiasiya şəraitinin qiymətləndirilməsində mühüm rol oynayacaq. Bundan əlavə, zond "Curiosity" və "Perseverance" marsoxodlarından Yerə məlumat ötürülməsində kritik körpü rolunu oynayıb.
Gələcək tədqiqatlar üçün nə gözlənilir?
Missiyanın rəhbəri Şennon Karri bildirib ki, "MAVEN"-in elmi irsi onilliklər boyu planetologiya sahəsindəki araşdırmalara təsir göstərəcək. NASA, toplanmış bütün məlumatları arxivləşdirərək gələcək tədqiqatçıların istifadəsinə verəcək. Hazırda anomaliyanın ilkin səbəblərini araşdıran komissiyanın yekun hesabatının bu ilin sonuna qədər dərc edilməsi planlaşdırılır.
