"NASA"-nın "Juno" kosmik aparatı Günəş sisteminin ən aktiv vulkanik dünyası hesab olunan "İo" peykinin səthaltı qatlarında ilk dəfə temperatur ölçmələri aparıb. "Journal of Geophysical Research: Planets" jurnalında dərc olunan nəticələrə görə, peykin dayaz qatlarında güclü istilik axını müşahidə edilib. Bu kəşf alimlərə vulkanik və buzlu dünyaların daxili proseslərini daha dərindən anlamağa imkan verir.
Bu istilik necə yaranır?
"İo"-nun ekstremal vulkanik aktivliyi Yupiterin güclü cazibə qüvvəsi nəticəsində yaranan qabarma-çəkilmə istiliyi ilə bağlıdır. Peyk orbiti boyunca hərəkət edərkən Yupiterin təsiri ilə daim dartılıb-sıxılır, bu da onun daxilində Yer kürəsindən qat-qat çox istilik enerjisinin ayrılmasına səbəb olur. "Juno"-nun bortundakı "MWR" (mikrodalğalı radiometr) cihazı vasitəsilə aparılan ölçmələr, səthdən bir neçə santimetr və metr dərinlikdə temperaturun 22 dərəcə Selsidən çox artdığını göstərib.
Peykin səthi nə üçün gözlənilməzdir?
Tədqiqatın rəhbəri Şennon Braun qeyd edir ki, "İo"-nun dağlıq ərazilərindən kənarda 100 kilometrdən çox uzanan geniş və hamar sahələr mövcuddur. Peykin səthi bərk qaya süxurlarından çox, daha çox pemza və ya boş vulkanik külü xatırladan aşağı sıxlıqlı materiallardan ibarətdir. "Juno" missiyasının rəhbəri Skott Bolton isə bildirib ki, bu məlumatlar istiliyin daxili qatlardan səthə necə ötürüldüyünü anlamaq üçün fundamental əhəmiyyət daşıyır.
