"NASA"-nın məşhur "New Horizons" missiyası gələn ay iki mühüm elmi cihazın fəaliyyətini dayandırmaq riski ilə üz-üzədir. Söhbət günəş küləyinin hissəciklərini tədqiq edən "SWAP" və "PEPSSI" cihazlarından gedir. Bu qərarın səbəbi texniki nasazlıq deyil, illik təxminən 2 milyon ABŞ dolları məbləğində maliyyə çatışmazlığıdır.
Bu cihazlar nə üçün vacibdir?
Hazırda "New Horizons" Günəşdən təxminən 66 astronomik vahid məsafədə, Plutondan iki dəfə uzaqda yerləşir. Zond heliosferanın az öyrənilmiş bölgəsində hərəkət edərək, ulduzlararası məkandan gələn və günəş küləyi ilə qarşılıqlı əlaqədə olan ionları tədqiq edir. Bu müşahidələr günəş küləyinin uzaq məsafələrdəki xüsusiyyətlərini anlamaq üçün unikal imkanlar yaradır.
Maliyyə böhranı necə yarandı?
Missiyanın əsas planetar proqramı başa çatdıqdan sonra maliyyələşmə məsuliyyəti "NASA"-nın müxtəlif şöbələri arasında bölünüb. Lakin heliofizika bölməsi üçün nəzərdə tutulan vəsaitin tam ayrılmaması komandanı çıxılmaz vəziyyətdə qoyub. Missiyanın baş tədqiqatçısı Alan Stern-in sözlərinə görə, zondun özü 2050-ci ilə qədər fəaliyyət göstərə biləcək potensiala sahibdir.
Nəticələr nə olacaq?
Keçmiş baş elmi işçi Ceyms Qrin cihazların söndürülməsinə qarşı petisiya başladaraq 400-dən çox imza toplayıb. "NASA" rəhbəri Cared Ayzekman sosial şəbəkədə vəziyyəti araşdırdıqlarını bildirib. Cihazların söndürülməsi missiyanın tamamilə dayanması demək deyil, lakin elm dünyası günəş küləyinin ölçülməsi üzrə qiymətli məlumat mənbəyini itirəcək.
