"NASA" Beynəlxalq Kosmik Stansiyaya (BKS) göndəriləcək yeddinci özəl insanlı missiyanın icrasını "Voyager Technologies" şirkətinə həvalə edib. 2025-ci ilin mart ayında elan edilmiş müsabiqənin qalibi olan şirkət, VOYG-1 adlı missiyanı 2028-ci ildən tez olmayaraq həyata keçirəcək. Təxminən 14 gün davam edəcək bu uçuş, kosmik agentliyin aşağı Yer orbitindəki vəzifələri tədricən özəl sektora ötürmək siyasətinin davamıdır.
Bu qərarın əsas məqsədi, kommersiya şirkətlərinin orbitdəki uçuşları və xidmətləri müstəqil şəkildə idarə edə biləcəyi bir sistem yaratmaqdır. Beləliklə, "NASA" öz resurslarını Ay və Marsa insanlı uçuşlar kimi daha miqyaslı dərin kosmos tədqiqatlarına yönəldə biləcək. Eyni zamanda, bu strategiya yaxın illərdə istismardan çıxarılacaq BKS-in fəaliyyətinin dayandırılmasından sonrakı dövrə hazırlıq xarakteri daşıyır.
Özəl kosmik uçuşlar bazarı necə böyüyür?
Son illərdə kosmik agentlik bu istiqamətdə mühüm addımlar ataraq, "Axiom Space" və "SpaceX" şirkətlərinin birgə həyata keçirdiyi dörd "Ax" missiyasını təşkil edib. Bu uçuşlar özəl astronavtların BKS-ə müntəzəm çatdırılmasının tamamilə mümkün olduğunu sübut edib. "Axiom Space" tərəfindən təşkil edilən daha bir missiya 2027-ci ilə, "Vast Space" şirkətinin ilk uçuşu isə gələn ilə planlaşdırılıb. VOYG-1 missiyasının işə salınması ilə bazara yeni bir operator daxil olur ki, bu da insanlı kosmik uçuşlar sahəsində rəqabəti artırır.
Gələcəyin kosmik stansiyaları üçün hansı texnologiyalar sınaqdan keçiriləcək?
VOYG-1 missiyası gələcək kommersiya kosmik stansiyalarının inkişafı üçün də böyük əhəmiyyət kəsb edir. Hazırda "Voyager Technologies" şirkəti BKS-in bəzi funksiyalarını öz üzərinə götürəcək "Starlab" adlı özəl stansiya layihəsində iştirak edir. İnsanlı missiyalar bu yeni orbital qurğularda ehtiyac duyulacaq texnologiyaları və prosedurları təcrübədə sınaqdan keçirməyə imkan yaradır. Paralel olaraq, şirkət "Max Space" ilə birlikdə şişirdilə bilən yaşayış modullarının yaradılması üzərində işləyir. Kompakt şəkildə buraxılan və kosmosda genişlənərək daha çox daxili məkan təmin edən bu modulların gələcəkdə Ay səthində tətbiqi nəzərdə tutulur.
Bu yanaşma həm orbitdə, həm də perspektivdə Ayda yaşayış bölmələrinin inşasını sadələşdirməyə və xərcləri azaltmağa kömək edir. Hazırlanan texnologiyalar "Artemis" proqramı çərçivəsindəki Ay missiyaları üçün də tələb olunacaq. Orbitdə sınaqdan keçirilmiş həyat təminatı və ekipajın idarə edilməsi sistemləri, Yerdən uzaqda baş tutacaq daha uzunmüddətli ekspedisiyalar üçün kritik əhəmiyyət daşıyacaq.
