Yeni missiyalara kimlər qoşula bilər?
"NASA" gələcək "Artemis" missiyalarında kub peyklərinin (Cubesat) buraxılışı üçün yeni imkanlar yaradıb. Agentlik 21 may 2026-cı il tarixində tədqiqat institutları, universitetlər və şirkətlərdən ibarət maraqlı tərəflər üçün rəsmi məlumat sorğusu (RFI) dərc edib. Müraciətlər 1 iyun 2026-cı il tarixinədək göndərilməlidir. Təqdim olunan təkliflər əsasında "NASA" "Artemis III", "Artemis IV" və "Artemis V" missiyalarına daxil edilə biləcək əlavə faydalı yükləri qiymətləndirəcək.
Gələcək uçuşlarda astronavtları kosmosa çatdırmaq üçün ağır "SLS" (Space Launch System) raketi və "Orion" kapsulundan istifadə olunacaq. Əsas yüklə yanaşı, raket kiçik peykləri də daşıya bilər. Kub peykləri hər tərəfi 10 santimetr olan və 1U adlanan standart bloklardan qurulmuş modul tipli nanopeyklərdir. "NASA" bu cihazları bir neçə modulun birləşməsindən ibarət olan 6U və 12U formatlarında yerləşdirməyi planlaşdırır.
Peyklər orbitə necə buraxılacaq?
Peyklər "Orion" kapsulu raketin ikinci pilləsindən ayrıldıqdan sonra buraxılacaq. Onlar əvvəlki missiyalarda olduğu kimi, "SLS"-in yuxarı pilləsində quraşdırılmış xüsusi halqadan start götürəcəklər. Missiyanın profilindən asılı olaraq, cihazlar Yer orbitinə çıxarıla və ya Yer-Ay sistemini tərk edərək Günəş ətrafında heliosentrik trayektoriyalarla hərəkət edə bilərlər. Agentlik, həmçinin, Yerə qayıdış missiyalarını da nəzərdən keçirəcək.
Əvvəlki uçuşlarda hansı nəticələr əldə olunub?
Qeyd edək ki, "NASA" bu tip peyklərdən ilk dəfə 2022-ci ildə həyata keçirilən pilotsuz "Artemis I" uçuşu zamanı istifadə edib. Həmin vaxt müxtəlif elmi və texnoloji məqsədlər üçün 10 kub peyki göndərilmişdi. Missiyanın əsas vəzifələrindən biri digər peyklərin buraxılışını sənədləşdirmək və ayrılmadan sonra "SLS"-in ikinci pilləsinin təsvirlərini əldə etmək idi. "ArgoMoon" öz vəzifəsini uğurla başa vuran cihazlardan biri olub. "LunaH-Map" isə Ayın cənub qütbü yaxınlığında su buzu yataqlarını axtarmaq üçün nəzərdə tutulmuşdu.
"Artemis I" peykləri dərin kosmosda naviqasiya sistemlərini, miniatür hərəkət qurğularını və Yerdən uzaqda olan missiyalar üçün yeni texnologiyaları sınaqdan keçirmək məqsədilə də tətbiq edilib. Bütün cihazlar planlaşdırılan hədəflərə çatmasa da, bu uçuş oxşar platformalar üçün mühüm sınaq meydanına çevrilib. Astronavtların iştirak etdiyi ilk uçuş olan "Artemis II" missiyası da dörd kub peyki çatdırıb. Əvvəlki uçuşda olduğu kimi, onlar da "Orion" ayrıldıqdan sonra buraxılıb və cihazların hamısı öz məqsədlərinə çata bilməyib.
