Dəri xərçənginin ən təhlükəli növlərindən olan melanomaya qarşı hazırlanan eksperimental "intismeran autogene" (V940) peyvəndi üçüncü faza klinik sınaqlarında uğurlu nəticələr nümayiş etdirib. "Moderna" və "Merck" şirkətlərinin birgə ərsəyə gətirdiyi bu preparat, standart müalicə ilə müqayisədə xəstəliyin residiv riskini və ya ölüm ehtimalını 42% azaldıb. Beynəlxalq səviyyədə keçirilən tədqiqatda 1100-dən çox pasiyent iştirak edib.
Bu texnologiya necə işləyir?
Peyvəndin hazırlanma prosesi hər bir xəstənin şiş hüceyrələrinin genetik xüsusiyyətlərinin təhlilinə əsaslanır. Mütəxəssislər xərçəng hüceyrələrini sağlam hüceyrələrdən fərqləndirən mutasiyaları müəyyən edərək, fərdi mRNT əsaslı peyvənd hazırlayırlar. Bu preparat immun sistemini cərrahi əməliyyatdan sonra bədəndə qala biləcək xərçəng hüceyrələrini tanımağa və onlara hücum etməyə təşviq edir.
Hansı risklər və perspektivlər var?
Peyvənd "Keytruda" (pembrolizumab) adlı immunoterapiya vasitəsi ilə birgə tətbiq edilir. "Keytruda" şişin immun sistemini bloklamaq üçün istifadə etdiyi mexanizmi sıradan çıxarır. INTerpath-001 tədqiqatı göstərib ki, kombinə edilmiş müalicə alan xəstələrdə xəstəliyin geri qayıtması daha nadir hallarda müşahidə olunur. Lakin alimlər qeyd edirlər ki, yeni terapiyanın xəstələrin ümumi ömür uzunluğunu artırıb-artırmadığını dəqiq demək üçün uzunmüddətli müşahidələr tələb olunur.
Hazırda tərtibatçılar tənzimləyici orqanlarla əməkdaşlıq edərək peyvəndin geniş klinik tətbiqi üçün icazə almağa çalışırlar. Eyni zamanda, texnologiyanın digər xərçəng növlərinə qarşı effektivliyi də araşdırılır. Tədqiqatın nəticələri ESMO 2026 konqresində təqdim edilib və "The New England Journal of Medicine" jurnalında dərc olunmaq üçün hazırlanır.
