Günəş fırtınaları Marsın havasına necə təsir edir?
Lankaster Universiteti, Lester Universiteti və Andalusiya Astrofizika İnstitutunun tədqiqatçıları Günəşdən gələn yüksək enerjili hissəciklərin Marsın aşağı atmosferinə təsirini araşdırıblar. Tədqiqat zamanı beş fərqli hadisə təhlil edilib və yalnız 2018-ci ilin iyun ayında baş verən hadisə zamanı atmosferin aşağı qatlarında istiləşmə qeydə alınıb. Maraqlıdır ki, bu hadisə məhz NASA-nın "Opportunity" marsoxodunun fəaliyyətini dayandıran qlobal toz fırtınası ilə eyni vaxta təsadüf edib.
Nə üçün bu kəşf vacibdir?
Tədqiqatın rəhbəri Lana Uilyams bildirib ki, Günəş hissəcikləri və toz fırtınalarının birgə təsiri Marsın iqlim modellərini dəyişə bilər. "MAVEN" kosmik aparatı və Avropa Kosmik Agentliyinin "Trace Gas Orbiter" cihazından əldə edilən məlumatlar göstərir ki, atmosfer yalnız bir amildən deyil, bir neçə hadisənin sinerjisindən təsirlənir. Bu, planetin hava sisteminin əvvəllər təxmin ediləndən daha mürəkkəb mexanizmlərə sahib olduğunu sübut edir.
Mars niyə günəş radiasiyasına qarşı həssasdır?
Marsın çox nazik atmosferi və qlobal maqnit sahəsinin olmaması onu Günəşdən gələn yüklü hissəciklərə qarşı xüsusilə müdafiəsiz edir. Əvvəlki araşdırmalar bu hissəciklərin yuxarı atmosferdə ionlaşmaya və radioəlaqənin kəsilməsinə səbəb olduğunu göstərsə də, aşağı atmosferə təsiri hələ də tam öyrənilməyib. Alimlər hesab edirlər ki, toz hissəciklərinin Günəş işığını udması və kosmik hava ilə qarşılıqlı əlaqəsi gələcəkdə Marsın iqlim modellərinin təkmilləşdirilməsinə kömək edəcək.
