“Qalaktika-hədəf” kimi tanınan LEDA 1313424 özünün konsentrik halqaları ilə astronomların diqqətini çəkir. Əvvəllər bu quruluşun qədim qalaktik toqquşmalar nəticəsində yaranan sıxlıq dalğaları ilə bağlı olduğu düşünülürdü. Lakin yeni araşdırma bu yanaşmanı şübhə altına alaraq, hadisəni qaranlıq maddənin kvant təbiəti ilə əlaqələndirir.
Bu struktur necə formalaşır?
Tədqiqat müəllifləri qaranlıq maddənin aksionlar adlanan ultra-yüngül hissəciklərdən ibarət ola biləcəyini irəli sürürlər. Həddindən artıq soyuq şəraitdə bu hissəciklər Boze-Eynşteyn kondensatı vəziyyətinə keçə bilər. Bu halda kvant effektləri makroskopik səviyyədə özünü göstərərək, qalaktikaların daxilində “kaustik halqalar” adlanan strukturların yaranmasına səbəb olur.
Nə üçün bu kəşf vacibdir?
Alimlərin hesablamalarına görə, ənənəvi toqquşma modeli halqaların genişlənmə sürətini izah etməkdə çətinlik çəkir. Yeni modeldə isə halqalar toqquşmanın deyil, aksion halosunun qravitasiya potensialının disk üzərindəki proyeksiyası kimi formalaşır. The Astrophysical Journal jurnalında dərc olunan bu nəzəriyyə, LEDA 1313424-ün qaranlıq maddənin təbiətini anlamaq üçün ən yaxşı laboratoriya ola biləcəyini göstərir. Bununla belə, aksionlar hələ də hipotetik hesab edildiyi üçün modelin təsdiqlənməsi üçün əlavə tədqiqatlar tələb olunur.
