Astronomlar Süd Yolu qalaktikasındakı 155 mindən çox ulduzun yaşını təhlil edərək kainatın yaşına dair müstəqil qiymətləndirmə aparıblar. İndranil Banikin rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu, kosmik mikrodalğalı fon şüalanmasından asılı olmayaraq, ən qədim ulduzların təkamül mərhələlərini öyrənib. Bu "kosmik qalıqlar" kainatın ilkin mərhələləri haqqında dəqiq məlumatlar saxlayır.
Kainatın yaşı və "Habbl gərginliyi" problemi
Kainatın yaşının müəyyən edilməsi müasir kosmologiyanın ən böyük mübahisələrindən biri olan "Habbl gərginliyi" ilə birbaşa bağlıdır. Bir metod kainatın genişlənmə sürətini kosmik mikrodalğalı fon vasitəsilə hesablayaraq 13,8 milyard il nəticəsini verir. Digər metod isə yaxınlıqdakı Sefeylər və supernovalar üzərində aparılan müşahidələrə əsaslanır ki, bu da 12,5–12,9 milyard il kimi daha aşağı bir yaş göstəricisinə səbəb olur.
Tədqiqat necə aparılıb?
Alimlər LAMOST və "Gaia" kosmik missiyasının məlumatlarından istifadə edərək 247 mindən çox subnəhəng ulduzu nəzərdən keçiriblər. Kimyəvi xüsusiyyətlərinə görə seçilən 155 600 ulduz arasında ən qədiminin 13,73 milyard il olduğu müəyyən edilib. İlk ulduzların formalaşması üçün Böyük Partlayışdan sonra təxminən 200 milyon il vaxt keçdiyi nəzərə alınarsa, kainatın ümumi yaşının 13,8 milyard il olması təsdiqlənir.
Bu nəticə nəyi dəyişir?
Yeni araşdırma standart kosmoloji modelin doğruluğunu gücləndirir və kainatın erkən inkişafında radikal dəyişikliklərə ehtiyac olmadığını göstərir. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, "Habbl gərginliyi" probleminin səbəbi kainatın erkən dövründə deyil, daha sonrakı mərhələlərində baş verən yerli hadisələrlə, məsələn, maddə sıxlığının aşağı olduğu böyük kosmik boşluqlarla bağlı ola bilər.
