Bazar ertəsi günü "Joby Aviation" şirkətinə məxsus elektrikli hava taksisi Nyu-Yorkda mühüm sınaq uçuşu həyata keçirib. JFK hava limanından havaya qalxan aparat təxminən 14 dəqiqə sonra Manhettendəki West 30th Street helikopter meydançasına eniş edib. Yumurtaya bənzər kabinəyə, altı əyilə bilən pərvanəyə və elektrik mühərrikinə malik olan bu nəqliyyat vasitəsi gələcəyin şəhər mobilliyini nümayiş etdirib. Uçuş zamanı göyərtədə yalnız pilot olub, çünki aparat hələlik sərnişin daşımaq üçün tam sertifikatlaşdırılmayıb.
Sertifikatlaşdırma prosesi necə gedir?
Hazırda "Joby" şirkəti sərnişin xidmətlərinə başlamaq üçün Federal Mülki Aviasiya İdarəsindən (FAA) rəsmi təsdiq gözləyir. Şirkətin əməliyyatlar üzrə prezidenti Bonny Simi bildirib ki, yeni tip hava gəmiləri üçün sertifikatlaşdırma yolu olduqca uzundur. O, həmçinin Ağ Ev tərəfindən dəstəklənən və şaquli uçuş-eniş edən elektrikli aparatların (eVTOL) təhlükəsiz tətbiqini sürətləndirməyi hədəfləyən eIPP proqramının əhəmiyyətini vurğulayıb. Rəsmilər yekun icazənin nə vaxt veriləcəyi barədə dəqiq tarix söyləməkdən çəkinirlər.
Şirkətin maliyyə vəziyyəti necədir?
İxtiraçı JoeBen Bevirt tərəfindən 2009-cu ildə qurulan şirkət, 2020-ci ilə qədər nisbətən diqqətdən kənarda qalsa da, sonradan böyük investisiyalar cəlb edib. Bu günə qədər "Intel", "Toyota" və "JetBlue" kimi nəhənglərdən yüz milyonlarla dollar sərmayə toplanıb. 2021-ci ildə kütləvi satışa çıxarılan şirkətin səhmləri heç vaxt 20 ABŞ dolları həddini aşmayıb. Tədqiqat və istehsalat xərclərinin yüksək olması səbəbindən "Joby" 2025-ci ildə təxminən 1 milyard ABŞ dolları məbləğində xalis zərər açıqlayıb.
İlk sərnişin uçuşları harada olacaq?
Maraqlıdır ki, şirkətin ilk rəsmi sərnişin xidməti ABŞ-da deyil, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində fəaliyyətə başlayacaq. Bu ilin sonlarında Dubay Yollar və Nəqliyyat İdarəsi ilə tərəfdaşlıq çərçivəsində ilk sərnişin hava taksilərinin istifadəyə verilməsi planlaşdırılır. Bonny Simi qeyd edib ki, Dubaydakı tənzimləyici qaydalar daha çevikdir və yerli hökumət bu texnologiyanın tətbiqində çox maraqlıdır. ABŞ tənzimləyiciləri isə qabaqcıl hava mobilliyi məsələsində hələ də ehtiyatlı davranırlar.
Bu texnologiya hansı üstünlükləri vəd edir?
Elektrikli hava taksiləri ənənəvi helikopterlərlə müqayisədə xeyli səssiz işləyir və sıfır emissiya ilə ətraf mühitə zərər vurmur. Şirkət rəsmiləri aparatın səsini "küləkdəki yarpaqların xışıltısı" kimi təsvir edirlər. Əsas məqsəd Manhetten ilə JFK hava limanı arasındakı bir saatlıq avtomobil yolunu cəmi 10 dəqiqəyə endirməkdir. Bu hədəfə çatmaq üçün "Joby" oxşar marşrutlarda uçan "Blade" helikopter şirkətini alıb və "Delta Air Lines", həmçinin "Uber" ilə strateji tərəfdaşlıqlar qurub.
Gələcək planlar nədən ibarətdir?
Son doqquz il ərzində onlarla sınaq uçuşu həyata keçirən aparat ümumilikdə 50 min mildən çox məsafə qət edib. Şirkət kommersiya fəaliyyətinə icazə alana qədər gəlir əldə etmək üçün müdafiə sənayesi müqavilələrinə də qoşulub. Nyu-York və Dubaydan əlavə, Mayami və Los-Anceles şəhərlərində də hava taksisi xidmətlərinin qurulması nəzərdə tutulur. Xüsusilə 2028-ci ildə keçiriləcək Los-Anceles Olimpiya Oyunlarına qədər bu xidmətin tam istifadəyə verilməsi əsas hədəflərdən biridir.
