"James Webb" kosmik teleskopu vasitəsilə aparılan müşahidələr nəticəsində "WISE 0855" adlı soyuq qəhvəyi cırtdanın atmosferindəki su buludlarının qalınlığının dəyişdiyi müəyyən edilib. Təxminən Yupiter ölçüsündə olan və ondan iki dəfə ağır olan bu obyekt, -8 °C temperaturu ilə diqqət çəkir. Qəhvəyi cırtdanlar ulduzlar və planetlər arasında keçid mövqeyi tutur; onlar ulduzlar kimi formalaşsalar da, nüvə reaksiyalarını davam etdirmək üçün kifayət qədər kütləyə malik deyillər.
Bu kəşf niyə əhəmiyyətlidir?
Teleskop 11 saat ərzində fasiləsiz müşahidə apararaq hər 15 dəqiqədən bir yeni spektr əldə edib. Bu məlumatlar alimlərə obyektin fırlanması zamanı atmosferdəki dəyişiklikləri izləməyə imkan verib. Məlum olub ki, su buludları qeyri-bərabər paylanıb: bəzi bölgələr daha buludlu, digərləri isə daha şəffafdır. Nəticədə, astronomlar uzaq bir obyektin parlaqlığının dəyişməsini birbaşa su buludlarının hərəkəti ilə əlaqələndirə biliblər.
Atmosferdə başqa hansı proseslər aşkarlanıb?
Müşahidələr zamanı su buludları ilə yanaşı, dəm qazı və fosfin tərkibindəki dəyişikliklər də qeydə alınıb. Bu maddələr atmosferin daha dərin və isti qatlarından qalxan qaz axınları ilə yuxarıya doğru hərəkət edir. Benzer proseslər Yupiter planetində də müşahidə olunur. "WISE 0855" ekzoplanet olmasa da, atmosfer xüsusiyyətlərinə görə nəhəng qaz planetlərini öyrənmək üçün ideal bir model hesab edilir.
"James Webb" teleskopunun əsas üstünlüyü buludların təsiri, temperatur və kimyəvi tərkibi bir-birindən ayıraraq analiz edə bilməsidir. Əvvəlki teleskoplar yalnız ümumi parlaqlıq dəyişikliyini qeydə ala bilirdi, lakin bu dəfəki tədqiqat səbəbləri dəqiq müəyyənləşdirməyə imkan verib. Tədqiqatın nəticələri "The Astrophysical Journal" elmi jurnalında dərc olunub.
