Genetiklər tərəfindən aparılan və "Science" jurnalında dərc olunan araşdırma, insan genomu ilə viruslar arasında gözlənilməz bir əlaqəni ortaya qoyub. Mütəxəssislər, dərini yoluxduran "kontagioz mollusk" virusunun genomunda insan mənşəli iki ardıcıllıq aşkar ediblər. Bu ardıcıllıqlar, əsasən insanın sinir hüceyrələrində fəaliyyət göstərən və zülal kodlaşdırmayan "BC200" RNT genindən qaynaqlanır.
Bu gen necə hərəkət edir?
"BC200" geninin təkamülü təxminən 40 milyon il əvvəl ali primatların ortaq əcdadında başlayıb. Adətən, mobil genetik elementlər zaman keçdikcə özlərini kopyalamaq qabiliyyətini itirirlər, lakin "BC200" istisnadır. O, hüceyrədə xüsusi funksiya qazanmasına baxmayaraq, öz nüsxələrini yaratmağı davam etdirir. Alimlərin fikrincə, bu proses "LINE-1" adlı başqa bir mobil elementin molekulyar sistemindən istifadə etməklə baş verir.
Virusa keçid necə baş verib?
Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, "BC200" ardıcıllıqlarının insan hüceyrələrindən virusa keçidi təkamül baxımından nisbətən yaxın dövrdə, müasir insanın mövcudluğu dövründə baş verib. Ehtimal olunur ki, bu hadisə virusun yoluxduğu dəri hüceyrələrində reallaşıb. Laboratoriya sınaqları zamanı virusla yoluxmuş insan fibroblastlarında "BC200" aktivliyinin artması bu keçid mexanizminə işarə edir.
Bu kəşf nəyi dəyişir?
Hazırda alimlər "BC200" fraqmentlərinin virusa hər hansı bir üstünlük verib-vermədiyini dəqiqləşdirə bilməyiblər. 908 nəfər üzərində aparılan analizlər göstərir ki, "BC200" hələ də insan genomunda yeni nüsxələr yaratmağa davam edir. Bu gen, adi genlə mobil genetik element arasında qeyri-adi bir mövqe tutaraq, milyonlarla il ərzində öz funksionallığını və hərəkətliliyini qoruyub saxlayıb.
