2022-ci ildə Sakit okeanın cənub-qərb hissəsində yerləşən "Hunga" sualtı vulkanının püskürməsi müasir dövrün ən böyük geoloji hadisələrindən biri kimi qeydə alınıb. Beynəlxalq tədqiqatçılar qrupunun "Nature Geoscience" jurnalında dərc etdiyi məlumata görə, hadisə nəticəsində dəniz dibindən 8,9 kub kilometr həcmində material yer dəyişdirib. Bu həcm təxminən 1500 ədəd Xeos piramidasının həcminə bərabərdir.
Bu geoloji hadisə necə baş verib?
Vulkanın püskürməsi 20 dekabr 2021-ci ildə başlayıb və 15 yanvar 2022-ci ildə pik həddinə çatıb. Püskürmə zamanı vulkanın mərkəzi hissəsi çökərək, kalderanın dərinliyini dəniz səviyyəsindən təxminən 150 metrdən 850 metrə qədər artırıb. Alimlər hadisədən əvvəl və sonra aparılan yüksək dəqiqlikli xəritələnmə məlumatlarını müqayisə edərək, bu dəyişikliklərin miqyasını dəqiq müəyyən edə biliblər.
Sunami və infrastruktur riskləri nələrdir?
Kalderanın sürətli çökməsi bölgədə dağıdıcı sunamilərin yaranmasının əsas səbəbi olub. Vulkanın yaxınlığında dalğaların hündürlüyü kritik həddə çatıb, 100 kilometr məsafədə isə dalğaların hündürlüyü 40 metrə qədər yüksəlib. Bundan əlavə, güclü sualtı axınlar regionun ada dövlətlərini birləşdirən vacib telekommunikasiya kabellərini sıradan çıxarıb.
Nə üçün bu araşdırma vacibdir?
Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, bu hadisə sualtı vulkanların yaratdığı təhlükələri anlamaq üçün unikal imkan yaradıb. Əksər sualtı püskürmələr əvvəlcədən müşahidə olunmayan ərazilərdə baş verdiyi üçün, "Hunga" vulkanı üzərindəki detallı məlumatlar gələcək proqnoz modellərinin təkmilləşdirilməsinə kömək edəcək. Gələcəkdə dəniz dibinin müntəzəm xəritələnməsi sahil zonalarının və sualtı infrastrukturun qorunması üçün kritik əhəmiyyət kəsb edir.
