ABŞ-ın Defense Innovation Unit (DIU) qurumu tərəfindən həyata keçirilən MagNav proqramı çərçivəsində GPS-dən tamamilə asılı olmayan yeni naviqasiya sistemi uğurla sınaqdan keçirilib. "Embraer 170" təyyarəsi ilə Sakit okean üzərində 4 saat 23 dəqiqə davam edən uçuş zamanı sistem ənənəvi ehtiyat naviqasiya üsulları ilə müqayisədə koordinatların müəyyən edilməsi dəqiqliyini 89% artırıb. Bu texnologiya Yer kürəsinin maqnit sahəsindəki mikroskopik dəyişiklikləri ölçən kvant sensorlarına əsaslanır.
Bu texnologiya necə işləyir?
Yer qabığının strukturu planetin maqnit sahəsində qeyri-bərabərliyə səbəb olur. MagNav sistemi bu təbii maqnit siqnallarını əvvəlcədən məlum olan maqnit xəritələri ilə müqayisə edərək təyyarənin dəqiq yerini müəyyən edir. Bu yanaşma peyk siqnallarının radioelektron mübarizə vasitələri ilə bloklandığı və ya saxtalaşdırıldığı şəraitdə kritik əhəmiyyət daşıyır. Təbii maqnit sahəsini peyk siqnalları kimi süni şəkildə söndürmək və ya kənar müdaxilə ilə pozmaq mümkün deyil.
Nə üçün bu texnologiya vacibdir?
Mövcud ehtiyat naviqasiya sistemləri, xüsusilə okean üzərində uçuşlarda ciddi məhdudiyyətlərə malikdir. İnersial naviqasiya sistemləri zaman keçdikcə xəta payını artırır, vizual orientirlərin olmadığı açıq dənizdə isə bu, böyük risk yaradır. Honeywell Aerospace şirkəti ilə əməkdaşlıq çərçivəsində hazırlanan bu sistem, təyyarənin idarəetmə panelində böyük dəyişikliklər tələb etmədən, hətta adi planşetlər vasitəsilə real vaxt rejimində məlumat ötürə bilir.
Gələcək planlar nələrdir?
Layihənin növbəti mərhələsində MagNav sisteminin C-17 Globemaster III hərbi-nəqliyyat təyyarəsində sınaqdan keçirilməsi planlaşdırılır. DIU və Honeywell 2026-cı ilin sonuna qədər bu texnologiyanı daha böyük hərbi hava gəmilərində nümayiş etdirməyi hədəfləyir. Gələcəkdə bu sistemin həm hərbi, həm də mülki aviasiyada GPS-in sıradan çıxdığı hallarda etibarlı alternativ kimi tətbiqi nəzərdə tutulur.
