"Google I/O" tədbirində "Google DeepMind" şirkətinin baş direktoru Demis Hassabis olduqca iddialı bir bəyanatla çıxış edib. O bildirib ki, şirkət dərman kəşfi prosesini yenidən formalaşdırmağı və bir gün bütün xəstəlikləri həll etməyi hədəfləyir. Bu məqsədlə tədqiqatçılara yeni kəşflər etməyə kömək edəcək "Gemini for Science" adlı eksperimental süni intellekt alətləri təqdim olunub. Lakin bu cür böyük vədlər tibbi nailiyyətlərin reallıqda necə işlədiyi barədə yanlış təsəvvürlər yarada bilər.
Süni intellekt tibbdə necə işləyir?
Onilliklər ərzində maşın öyrənməsi və süni intellekt tibbi tədqiqatların ayrılmaz hissəsi olub. Məsələn, bu texnologiyalar COVID-19 peyvəndlərinin hazırlanma müddətinin azaldılmasında mühüm rol oynayıb. Hassabis çıxışında "Google" şirkətinin "AlphaFold" və "AlphaGenome" layihələrini xüsusi vurğulayıb. "AlphaFold" tədqiqatçılara zülal strukturlarını anlamağa kömək edir ki, bu da xərçəng müalicələrinin tapılması üçün həlledici ola bilər. Artıq bu model vasitəsilə malyariya peyvəndlərinin inkişafı və Parkinson xəstəliyinin arxasında dayanan zülalların kəşfi mümkün olub.
Hansı risklər və məhdudiyyətlər var?
"AlphaGenome" insan DNT ardıcıllığındakı mutasiyaları proqnozlaşdırmağa kömək etsə də, "Nature" jurnalında dərc olunan araşdırmaya görə, onun ciddi məhdudiyyətləri var. Bu modellər xərçəngi və ya digər mürəkkəb xəstəlikləri növbəti 3-10 il ərzində sehrli şəkildə yox etməyəcək. Ciddi elmi tədqiqatların aparılması üçün ən azı 20 il və ya daha çox vaxt tələb olunur. Mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, süni intellektin inkişafı alqoritmik qərəzlilik, məlumat məxfiliyi və qlobal əlçatanlıq kimi etik problemləri də özü ilə gətirir.
Klinik sınaqlar ləğv edilə bilərmi?
Bəzi siyasətçilər, o cümlədən Robert Kennedi süni intellektin "FDA" (ABŞ Qida və Dərman İdarəsi) kimi qurumları lazımsız edə biləcəyini iddia edirlər. Lakin bu, tamamilə yanlış yanaşmadır. Süni intellekt dərmanların təsdiqlənməsi prosesini sürətləndirsə də, heyvanlar üzərində testləri və ənənəvi klinik sınaqları ləğv etmir. Elmi dəqiqlik heç bir halda ötürülə bilməz. Texnologiya dünyasında yayılan bu cür səs-küylü bəyanatlar çox vaxt kontekstdən qoparılır və cəmiyyətdə əsassız gözləntilər yaradır.
