Texnologiya şirkətləri hazırda fərdiləşdirilmiş səhiyyə konsepsiyasını fəal şəkildə təşviq edirlər. Geyinilə bilən cihazlar və süni intellekt vasitəsilə toplanan böyük həcmdə sağlamlıq məlumatları analiz edilərək istifadəçilərə unikal məsləhətlər verilir. Məsələn, ağıllı saatlar yuxu keyfiyyətinə əsasən məşq növünü seçə və ya qidalanma vərdişlərini izləyərək dərmanlarla mümkün reaksiyaları müəyyən edə bilər. Bu yanaşma insanların öz sağlamlıqları üzərində daha çox nəzarətə sahib olmasını vəd edir.
Mövcud alqoritmlər xroniki xəstəlikləri niyə nəzərə almır?
Lakin bu texnologiyalar standart normadan kənara çıxan mürəkkəb xəstəliklərdə aciz qalır. Buna ən yaxşı nümunə dünya üzrə təxminən 170 milyon qadına təsir edən və bu yaxınlarda adı PMOS (Poliendokrin Metabolik Yumurtalıq Sindromu) olaraq dəyişdirilən xəstəlikdir. 1935-ci ildə kəşf edilən bu sindromun adının xəstəliyin əsl miqyasını əks etdirməsi üçün 14 il vaxt və 50-dən çox tibb qrupunun iştirakı tələb olunub, tam rəsmi keçid isə 2026-cı ildə baş tutacaq. PMOS insulin dirənci, 2-ci tip diabet və piylənmə kimi problemlərlə müşayiət olunur.
Mövcud fitnes və qidalanma tətbiqləri bu cür spesifik metabolik fərqlilikləri nəzərə almır. PMOS xəstələrində bazal metabolizm sürəti aşağı olsa da, cihazların kalori hesablanması standart düsturlara əsaslanır. Eyni zamanda, reproduktiv sağlamlıq alqoritmləri hormonal kontraseptivlərin bədən hərarətinə təsirini hesablaya bilmir. Nəticədə, istifadəçilər fərdiləşdirilmiş təlimatlar əvəzinə, özləri sınaq və yanılma yolu ilə həllər tapmağa məcbur olurlar.
Fərdiləşdirilmiş tibbin gələcəyindən nə gözləməli?
Generativ süni intellekt hələ inkişaf mərhələsindədir və insan bədəninin mürəkkəbliyi texnologiyanın sürətli inkişafı ilə ayaqlaşa bilmir. Dəqiq elmi tədqiqatlar uzun illər tələb etdiyi halda, texnologiya şirkətləri məhsullarını dərhal bazara çıxarmağa tələsirlər. Gələcəkdə fərqli diaqnozlar və dərmanlar üçün alqoritmik rejimlərin yaradılması ümidverici olsa da, hazırda fərdiləşdirilmiş səhiyyə texnologiyaları istifadəçidən böyük səy, müstəqil araşdırma və həkim məsləhətləri tələb edir. Cihazı taxıb sadəcə süni intellektə güvənmək hələ ki, tam real deyil.
