Almaniyanın "eROSITA-DE" konsorsiumu və Maks Plank adına Yerüstü Fizika İnstitutu tərəfindən hazırlanan "eROSITA Data Release 2" (DR2) adlı yeni məlumat bazası, indiyə qədər yaradılmış ən həssas və əhatəli rentgen xəritəsidir. "Spektr-RQ" kosmik rəsədxanasının göy cisimləri üzərində apardığı üç tam müşahidənin nəticəsi olan bu kataloq, 0,2–2,3 keV enerji diapazonunda qeydə alınan təxminən 2 milyon rentgen mənbəyini əhatə edir.
Kataloqda nələr var?
Yeni dərc olunan məlumatlar bazasında 1,9 milyondan çox nöqtəvi mənbə, o cümlədən ulduzlar və aktiv şəkildə maddə udan superkütləli qara dəliklər yer alır. Bundan əlavə, kataloqa 64 minə yaxın genişlənmiş obyekt, məsələn, qalaktika qrupları və ifrat yeni ulduz qalıqları daxildir. Bonn Universiteti mütəxəssislərinin fikrincə, bu məlumatlar kainatın genişmiqyaslı statistik tədqiqatları üçün etibarlı təməl rolunu oynayır.
Kainatın strukturu necə formalaşır?
Tədqiqatın əsas məqamlarından biri "A3266" adlı nəhəng qalaktika qrupunun analizi olub. Tomas Rayprix və Yakob Ditl tərəfindən aparılan müşahidələr, maddənin kosmik tellər (filamentlər) vasitəsilə necə axdığını və böyük strukturları necə qidalandırdığını ortaya qoyub. Müşahidələr göstərib ki, bu bölgələrdəki qaz gözləniləndən daha isti və sıxdır, bu da mövcud kosmoloji modellərin təkmilləşdirilməsinə ehtiyac olduğunu göstərir.
"Bu məlumatlar bizə qalaktikaların və onların qruplarının formalaşma proseslərini daha dəqiq başa düşməyə imkan verir", - deyə alimlər qeyd edirlər.
"Astronomy & Astrophysics" jurnalında dərc olunan bu elmi iş, dünya üzrə astronomlar üçün ulduzların təkamülü və kainatın inkişaf modellərini yenidən nəzərdən keçirmək üçün əvəzsiz bir vasitəyə çevrilib.
