Çin mətbuatının məlumatına görə, 2025-ci ilin iyununda sınaqlarına başlanılan dünyanın ilk sualtı data mərkəzi uğurlu testlərdən sonra tam kommersiya istismarına keçib. Şanxayın Linqan xüsusi rayonunun sahillərində, 35 metr dərinlikdə yerləşən obyektin inşası 226 milyon ABŞ dollarına başa gəlib. 24 MVt gücündəki bu mərkəz okean suyu vasitəsilə passiv soyudulan təxminən 2000 serveri özündə birləşdirir. Layihə Çin hökuməti, "HiCloud Technology" və yerli telekommunikasiya şirkətlərinin tərəfdaşlığı çərçivəsində həyata keçirilib.
Sualtı data mərkəzi necə işləyir?
Yeni obyektin əsas məqsədi süni intellekt tapşırıqlarını, böyük verilənlərin (big data) annotasiyasını və 5G infrastrukturunu idarə etməkdir. Ənənəvi yerüstü mərkəzlərdən fərqli olaraq, Şanxay obyekti avadanlıqların passiv soyudulması üçün birbaşa dəniz suyundan istifadə edir. Serverlər okean temperaturunun stabil olduğu dərinlikdə, yüksək təzyiqə davamlı hermetik modulların içərisinə yerləşdirilib. Məlumata görə, mərkəzin enerji səmərəliliyi əmsalı (PUE) 1,15-dən aşağıdır. Bu göstərici onu hazırda fəaliyyət göstərən ən qənaətcil iri data mərkəzlərindən birinə çevirir.
Hansı innovativ həllər tətbiq edilib?
Bu layihə Çinin bərpa olunan enerjini rəqəmsal infrastruktura birbaşa inteqrasiya etmək strategiyasını əks etdirir. Sualtı data mərkəzi yaxınlıqda yerləşən dəniz külək elektrik stansiyalarına qoşulub. Bu yanaşma obyektin elektrik enerjisinə olan tələbatının böyük bir hissəsini birbaşa ekoloji təmiz mənbələr hesabına təmin etməyə imkan yaradır. Nəticədə həm karbon emissiyaları azalır, həm də əməliyyat xərclərinə əhəmiyyətli dərəcədə qənaət edilir.
Mühəndislər hansı risklərlə üzləşirlər?
Sualtı mühitdə texnoloji obyektlərin idarə edilməsi ciddi mühəndislik və istismar problemləri yaradır. Əsas çətinliklər sırasına korroziya, yüksək təzyiq, sualtı kommunikasiyaların etibarlılığı və texniki xidmətin mürəkkəbliyi daxildir. Bu riskləri minimuma endirmək üçün mütəxəssislər hermetik modul konstruksiyalara və məsafədən monitorinq sistemlərinə üstünlük verirlər. Həmçinin, fiziki müdaxilə ehtiyacını azaltmaq məqsədilə infrastruktur tamamilə dublikatlaşdırılıb.
Bu sahədə əvvəlki təcrübələr nələri göstərir?
Şanxay layihəsi "Microsoft" şirkətinin Şotlandiya və Kaliforniya sahillərində sınaqdan keçirdiyi "Natick" kimi əvvəlki eksperimental proqramların davamı hesab olunur. "Microsoft" bu proqramın kommersiya tətbiqini dayandırsa da, sınaqlar sualtı mühitin avadanlıqların sıradan çıxma dərəcəsini azaltdığını sübut etmişdi. Hazırda dünyada okean enerjisindən istifadə edən bənzər layihələr artmaqdadır. Məsələn, "Panthalassa" startapı sahildən uzaqda işləmək üçün nəzərdə tutulan və passiv soyutma sisteminə malik üzən data mərkəzləri hazırlayır.
