Beynəlxalq astronomlar qrupu Silviya Protopapanın rəhbərliyi ilə “Ceyms Uebb” teleskopunun NIRSpec infraqırmızı spektroqrafından istifadə edərək “3I/ATLAS” kometasının nüvəsini əhatə edən maddəni tədqiq edib. 2025-ci ilin avqust və dekabr, həmçinin 2026-cı ilin aprel aylarında aparılan müşahidələr kometanın Günəşə yaxınlaşması zamanı tərkibindəki dəyişiklikləri izləməyə imkan verib. Alimlər kometanın su buzu spektrində 3 mikrometr yaxınlığında güclü udulma zolağı aşkar ediblər, lakin digər göstəricilər zəif olub.
Bu kəşf nə üçün vacibdir?
Tədqiqatçılar bu nəticəni izah etmək üçün müxtəlif ölçülü və tərkibli hissəciklərin işıqla qarşılıqlı təsirini modelləşdiriblər. Məlum olub ki, su buzunun tozla qarışaraq bir mikrometr və ya daha kiçik ölçülü topalar əmələ gətirməsi müşahidə olunan spektral xüsusiyyətləri ən yaxşı izah edən modeldir. Bu, “3I/ATLAS” kometasını Günəş sistemindəki əvvəllər öyrənilmiş bir çox kometadan fərqləndirir.
Kometalar və Neptun arxası obyektlər arasında əlaqə nədir?
Tədqiqatın ən maraqlı məqamı “3I/ATLAS” ilə Neptun arxası obyektlər (TNO) arasındakı spektral oxşarlıqdır. Bəzi TNO-larda da 3 mikrometrlik su buzu zolağına xas xüsusiyyətlər müşahidə olunur. Bu, müxtəlif ulduzların ətrafındakı protoplanetar disklərdə formalaşan buzlu hissəciklərin oxşar fiziki xüsusiyyətlərə malik ola biləcəyini göstərir.
Alimlər qeyd edirlər ki, bu oxşarlıq kometaların eyni kimyəvi quruluşa malik olduğunu bildirmir, lakin onların formalaşma prosesindəki ilkin şərtlərin oxşarlığına işarə edə bilər. “The Astrophysical Journal Letters” jurnalında dərc olunan bu nəticələr, ulduzlararası obyektlərin təbiətini anlamaq üçün yeni bir istiqamət açır. Gələcək tədqiqatlar bu hipotezin nə dərəcədə ümumi olduğunu müəyyən etməyə kömək edəcək.
