CERN mütəxəssisləri 8 iyul tarixində “Inner Triplet String” qurğusunda yeni nəsil ifratkeçirici maqnitlərin tam işçi cərəyanına çatdırılmasını təmin ediblər. Bu uğurlu sınaq, “High-Luminosity Large Hadron Collider” (“HiLumi LHC”) layihəsinin modernləşdirilməsi üçün kritik bir addımdır. Yeni sistem 2030-cu ildə istifadəyə verildikdə, alimlərə Standart Model hüdudlarından kənarda nadir hadisələri müşahidə etmək imkanı verəcək.
Yeni maqnitlər nə ilə fərqlənir?
Layihə üçün hazırlanan yeni kvadrupol maqnitlər 16 230 amper işçi cərəyana çatıb. Hazırda istifadə olunan niob-titan ərintisi ilə müqayisədə, yeni niob-qalay sarğılı maqnitlər 11,3 tesla gücündə maqnit sahəsi yaradır ki, bu da əvvəlki nəsil ilə müqayisədə 35 faiz daha yüksəkdir. Bundan əlavə, maqnitlərin işçi dəliyinin diametri 70 mm-dən 150 mm-ə qədər genişləndirilib, bu da proton dəstələrinin daha dəqiq fokuslanmasını təmin edir.
Sınaqların elmi əhəmiyyəti nədən ibarətdir?
Sınaqların ən diqqətçəkən məqamı maqnitlərin yüksək “yaddaş” nümayiş etdirməsi olub. CERN-in böyük maqnit qurğusunun rəhbəri Susana İskyerdo Bermudes bildirib ki, bu xüsusiyyət avadanlığın istismara verilmə müddətini və kriogen resursların sərfiyyatını əhəmiyyətli dərəcədə azaldır. Eyni zamanda, sistemin -271,3 dərəcə Selsi temperaturunda maye heliuma 38 meqacoul enerji ötürə bilən təhlükəsizlik mexanizmi də uğurla yoxlanılıb.
Növbəti addımlar hansılardır?
“Inner Triplet String” əməliyyat rəhbəri Samer Yammin qeyd edib ki, hazırda toplanan nəhəng məlumat bazası sistemin bütün komponentlərinin qarşılıqlı təsirini anlamaq üçün təhlil edilir. Sentyabr ayında planlaşdırılan ikinci sınaq mərhələsində isə inteqrasiya olunmuş sistemin işinin təkrarlanması və analitik alətlərin dəqiqliyi yoxlanılacaq. Bu proses “HiLumi LHC”-nin gələcək fəaliyyətinin optimallaşdırılması üçün təməl rolunu oynayacaq.
