Astronomlar ilk dəfə olaraq, hədəflənməmiş səma müşahidəsi zamanı 300 MHz-dən aşağı tezlikdə FRB 20191203A adlı sürətli radio siqnalı (FRB) qeydə alıblar. Avstraliyadakı "Murchison Widefield Array" radioteleskopu tərəfindən tutulan bu siqnal 138,88 ilə 169,6 MHz tezlik diapazonunda aşkarlanıb. İndiyədək bu tezlikdə yalnız əvvəlcədən məlum olan mənbələrdən gələn siqnallar təsdiqlənmişdi.
Bu kəşf necə mümkün olub?
Tədqiqatçılar SMART layihəsi çərçivəsində toplanmış dörd petabaytlıq ilkin məlumatı təhlil ediblər. "Pawsey" Superkompüter Mərkəzindəki "Setonix" superkompüteri və yeni BLINK emal sistemi vasitəsilə 80 milyarddan çox radio təsvir analiz edilib. Bu texnoloji yanaşma əvvəllər çox mürəkkəb hesab olunan böyük həcmli məlumatların emalına imkan verib.
FRB siqnalları nə üçün vacibdir?
Sürətli radio siqnalları adətən millisekundlarla davam edən, lakin böyük enerji ayrılması ilə müşayiət olunan kosmik hadisələrdir. Alimlərin əksəriyyəti bu hadisələri yüksək maqnit sahəsinə malik neytron ulduzları – maqnetarlar ilə əlaqələndirir. FRB 20191203A siqnalının təxminən 5 milyard işıq ili uzaqlıqdan gəldiyi ehtimal edilir.
Gələcək tədqiqatlar hansı istiqamətdədir?
Aşağı tezlikli müşahidələr siqnalın ətraf mühitdəki ionlaşmış qazdan keçərkən necə dəyişdiyini anlamağa kömək edir. Gələcəkdə modernləşdirilmiş "Murchison Widefield Array" və "Square Kilometre Array" layihəsi vasitəsilə bu siqnalların dəqiq yerini və mənşəyini müəyyən etmək mümkün olacaq. Bu, kosmik məkanın və ulduzlararası maddənin xüsusiyyətlərini öyrənmək üçün kritik əhəmiyyət daşıyır.
