Fransanın Atom və Alternativ Enerji Komissarlığının fiziki Aleksis Forestye və onun rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu, suyun indiyədək müşahidə olunmayan yeni bir fazasını kəşf edib. Təcrübə zamanı su nümunələri 230 giqapaskal təzyiqə və 2630 Kelvin (təxminən 2357 °C) temperatura məruz qalıb. Bu ekstremal şəraitdə su qaz halına keçmək əvəzinə, yüksək sıxlığa malik və qeyri-adi fiziki xüsusiyyətlərə sahib olan hcp (heksaqonal sıx qablaşdırılmış) strukturuna çevrilib.
Bu kəşf nə üçün vacibdir?
Yeni aşkar edilən hcp fazası, suyun atom səviyyəsində necə dəyişdiyini göstərən supertion buz növüdür. Bu vəziyyətdə oksigen atomları kristal qəfəsdə sabit qalarkən, hidrogen nüvələri struktur daxilində sərbəst hərəkət edə bilir. Alimlər hesab edirlər ki, bu xüsusiyyət Uran və Neptun planetlərinin daxilindəki qeyri-adi maqnit sahələrinin formalaşmasında mühüm rol oynaya bilər.
Tədqiqatın nəticələri nəyi dəyişir?
- hcp strukturunun 200 giqapaskaldan yüksək təzyiqlərdə daha dayanıqlı olduğu müəyyən edilib.
- Əvvəllər məlum olan fcc (qran-mərkəzli kub) strukturu ilə müqayisədə bu yeni faza elektriki fərqli keçirə bilər.
- Tədqiqat Physical Review Letters jurnalında dərc olunaraq, suyun faza diaqramını genişləndirib.
Gələcək tədqiqatlar bu yeni buz formasının mexaniki xüsusiyyətlərini və elektrik keçiriciliyini daha dəqiq müəyyən etməyə yönələcək. Bu məlumatlar günəş sistemindəki nəhəng planetlərin daxili modellərinin yenilənməsi üçün fundamental əhəmiyyət daşıyır.
