Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Cenevrədə keçirilən konvensiyalarında illərdir müzakirə olunan "ölümcül avtonom sistemlər" artıq uzaq bir gələcək deyil. 2017-ci ildə "Project Maven" təşəbbüsünün başlaması ilə ABŞ Müdafiə Nazirliyi süni intellektin hərbi məqsədlərlə istifadəsini sürətləndirdi. Bu texnologiya hədəflərin müəyyən edilməsi və vurulması prosesini insanların iştirakı olmadan həyata keçirmək potensialına malikdir.
Texnologiya və etik sərhədlər
Hazırda "Anthropic" şirkəti ilə ABŞ hökuməti arasında gedən hüquqi mübarizə süni intellektin hərbi tətbiqindəki "qırmızı xətləri" gündəmə gətirib. Şirkət kütləvi müşahidə və tam avtonom silah sistemlərinə qarşı məhdudiyyətlər tələb etsə də, Pentaqonun "sürətli qələbə" strategiyası bu cür təhlükəsizlik tədbirlərini arxa plana keçirir.
- Avtonomluq problemi: Müasir sistemlər hədəfləri saniyələr ərzində seçə bilir, bu isə beynəlxalq humanitar hüququn tələb etdiyi insan nəzarətini çətinləşdirir.
- Məsuliyyət məsələsi: İnsanların qərar qəbul etmə prosesindən kənarlaşdırılması, mülki itkilər zamanı məsuliyyətin kimin üzərində olacağı sualını yaradır.
- Sənaye rəqabəti: Bir çox texnologiya nəhəngi, o cümlədən Microsoft, Amazon və OpenAI, Pentaqonla müqavilələr bağlayaraq bu sahədəki boşluğu doldurmağa çalışır.
Ekspertlər xəbərdarlıq edir ki, süni intellektin hərbi əməliyyatlarda genişlənməsi artıq qarşısıalınmaz bir prosesə çevrilib. Baxmayaraq ki, tam avtonom silahların tənzimlənməsi ilə bağlı beynəlxalq səviyyədə müzakirələr davam edir, hələ də vahid və məcburi bir razılaşma mövcud deyil.
