2021-ci ildə başladılan “BEAD” (Broadband Equity, Access, and Deployment) proqramı, ABŞ-da rəqəmsal uçurumu aradan qaldırmaq və gələcəyə hesablanmış fiber-optik şəbəkələr qurmaq üçün nəzərdə tutulmuşdu. Lakin 2025-ci ildə hakimiyyətə gələn “Trump” administrasiyası, proqramın şərtlərini kökündən dəyişərək, fiber-optik prioritetini ləğv etdi və onu “texnologiya baxımından neytral” hala gətirdi.
“BEAD” proqramı niyə dəyişdirildi?
Ticarət naziri Howard Lutnick tərəfindən həyata keçirilən yenidənqurma, proqramın əvvəlki “bərabərlik” və “əlçatanlıq” tələblərini aradan qaldırdı. Bu dəyişiklik nəticəsində, dövlət vəsaitləri “Elon Musk”-ın “SpaceX” şirkətinə (738,8 milyon ABŞ dolları) və “Jeff Bezos”-un “Amazon” layihəsinə (311 milyon ABŞ dolları) yönəldildi. Tənqidçilər hesab edir ki, bu addım onsuz da mövcud olan və ya onsuz da qurulacaq şəbəkələrə əlavə subsidiyaların verilməsi deməkdir.
Hansı problemlər yaşanır?
- Ləngimələr: 2025-ci ilin sonuna qədər 56 ştat və ərazidən 33-ü hələ də qrant təsdiqini almayıb.
- İnfrastruktur itkisi: Luiziana kimi ştatlarda fiber-optik layihələr dayandırılaraq, vəsaitlər peyk interneti xidmətlərinə yönəldilib.
- İqtisadi təsir: Yerli icmalarda yeni iş yerlərinin yaradılması və fiber-optik şəbəkənin gətirdiyi uzunmüddətli iqtisadi artım imkanları əldən verilir.
Yerli icma liderləri, xüsusilə Luizianadakı “Delta Interfaith” təşkilatı, bu dəyişikliklərin heç bir real infrastruktur inkişafı gətirmədiyini bildirir. Nathanael Wills qeyd edir ki, insanların sadəcə peyk interneti üçün avadanlıq alması, bölgədəki işsizlik və iqtisadi durğunluq problemlərini həll etmir. Hazırda bir çox ştat administrasiyanın təzyiqləri səbəbindən layihələrdən imtina etməyə məcbur qalır.
