ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin Tədqiqat Laboratoriyası (AFRL), hərbi və humanitar yüklərin dünyanın istənilən nöqtəsinə kosmik raketlər vasitəsilə sürətli çatdırılması üçün yeni bir sınaq həyata keçirib. 20 oktyabr 2026-cı il tarixində Florida ştatındakı Kanaveral burnu kosmodromundan buraxılan “SpaceX” şirkətinə məxsus “Falcon 9” raketi, “Bandwagon-5” missiyası çərçivəsində “Starfall” kapsulunu orbitə çıxarıb. Bu missiya çərçivəsində kapsulun içərisində tibbi avadanlıqlar, elektronika və sağ qalma vasitələri olan xüsusi konteynerlər yerləşdirilib.
Bu texnologiya hansı məqsədlə hazırlanıb?
“Rocket Cargo” proqramı çərçivəsində aparılan bu tədqiqat, kommersiya raketlərindən istifadə edərək qitələrarası məsafələrə yük daşınmasını nəzərdə tutur. AFRL mütəxəssisləri tərəfindən hazırlanan universal konteynerlər, buraxılış və atmosferə qayıdış zamanı yaranan temperatur, vibrasiya və mexaniki yüklənmələri qeydə alan sensorlarla təchiz olunub. Təcrübənin əsas məqsədi, həssas avadanlıqların kosmik uçuşun ekstremal şəraitinə nə dərəcədə davamlı olduğunu müəyyən etməkdir.
Hansı avadanlıqlar sınaqdan keçirilib?
Sınaq zamanı batareyalar, peyk ötürücüləri, dəniz suyunu şirinləşdirən qurğular və təcili tibbi yardım dəstləri kimi kritik avadanlıqlar yoxlanılıb. Bundan əlavə, mühəndislər “UNI-PAC III” xilasetmə salının kapsul daxilində yerləşdirilməsi imkanlarını qiymətləndiriblər. Bu addım gələcəkdə daha böyük ölçülü xilasetmə avadanlıqlarının daşınması perspektivlərini dəyərləndirmək üçün vacibdir.
Gələcək planlar və əməkdaşlıq
Ənənəvi nəqliyyat təyyarələrindən fərqli olaraq, bu sistemlər aerodromlara ehtiyac duymadan, çətin ərazilərə yük çatdırmaq potensialına malikdir. AFRL bu layihə üçün “Blue Origin”, “Rocket Lab”, “Sierra Space”, “Anduril”, “Inversion Space” və “Outpost Space” kimi şirkətlərlə əməkdaşlıq edir. Əgər texnologiya özünü doğruldarsa, kommersiya raketləri fövqəladə hallarda və təbii fəlakətlərin nəticələrinin aradan qaldırılmasında əsas logistik vasitəyə çevrilə bilər.
