Yuta ştatının Boks-Elder dairəsində "Stratos Project" adlı nəhəng məlumat mərkəzinin inşasına rəsmi icazə verilib. "Shark Tank" investorlarından olan Kevin O'Leary tərəfindən dəstəklənən layihənin ilk mərhələsinin dəyəri 4 milyard ABŞ dolları olaraq qiymətləndirilir. Manhetten adasından iki dəfə böyük olacaq və 40.000 akr ərazini əhatə edəcək bu kompleks, ABŞ-ın süni intellekt sahəsində qlobal gücə çevrilməsini hədəfləyir. O'Leary "Fox News" kanalına müsahibəsində bu addımın Çinə və bütün dünyaya ciddi mesaj olduğunu vurğulayıb.
Layihənin enerji tələbatı nə qədərdir?
Məlumat mərkəzinin fəaliyyəti üçün 9 QVt elektrik enerjisi tələb olunur ki, bu da Yuta ştatının 2025-ci il üçün proqnozlaşdırılan pik enerji tələbatından demək olar ki, iki dəfə çoxdur. Kompleksin ştatın ümumi elektrik şəbəkəsindən asılı olmaması üçün ərazidə xüsusi elektrik stansiyasının inşası nəzərdə tutulur. Bu stansiya "Ruby Pipeline" kəmərindən qidalanaraq ildə 448 milyard kub fut təbii qaz istehlak edəcək. "Utah Clean Energy" təşkilatının məlumatına görə, bu rəqəm ştatdakı bütün evlərin, müəssisələrin və stansiyaların ümumi istehlakından 1,5 dəfə çoxdur.
Ekoloji risklər nədən ibarətdir?
Nəhəng enerji istehlakı ilə yanaşı, mərkəzin yaradacağı istilik dalğası da mütəxəssisləri ciddi narahat edir. Yuta Ştat Universitetinin fizika professoru Robert Davies-in ilkin təhlillərinə əsasən, kompleksin 16 QVt istilik yükü olacaq ki, bu da hər gün əraziyə 23 atom bombası gücündə enerjinin buraxılması deməkdir. Bu istiliyi soyutmaq üçün minlərlə sənaye tipli ventilyator tələb olunacaq. Nəticədə, ətrafdakı səhra vadisində gündüz temperaturlarının 2-5 dərəcə Farenheyt, gecə temperaturlarının isə 8-12 dərəcə Farenheyt artacağı ehtimal edilir. Həmçinin, layihənin hər il 30,2 milyon ton karbon qazı ifraz edərək ştatın emissiyalarını 55 faiz artıracağı gözlənilir.
Su ehtiyatları və ictimai etirazlar
Layihə rəhbərləri mərkəzin qapalı dövrəli su təkrar emalı sistemindən istifadə edəcəyini və yerli fermaların, eləcə də Böyük Duzlu Gölün su ehtiyatlarına toxunmayacağını vəd edirlər. Buna baxmayaraq, suyun mənbəyi ilə bağlı qeyri-müəyyənliklər davam edir. İlkin olaraq "Salt Wells Spring" bulağından istifadə planlaşdırılsa da, 4000-ə yaxın vətəndaşın hər biri 15 ABŞ dolları ödəyərək rəsmi şikayət etdikdən sonra bu müraciət geri götürülüb. Hazırda tərtibatçılar Hansel vadisindəki adsız bir bulaqdan istifadə etmək üçün yeni müraciət təqdim ediblər.
Rəsmilərin mövqeyi və gələcək addımlar
Yerli rəsmilər ictimaiyyətin narazılığını kəskin şəkildə rədd edirlər. Boks-Elder dairəsinin komissarı Boyd Bingham etirazçılara irad tutaraq "Allah xatirinə, böyüyün" ifadəsini işlədib. Qubernator Spencer Cox isə ölkədə layihələrin icrasının illərlə uzanmasından yorulduğunu və bunun təhlükəsizliyi artırmadığını bildirib. Eyni zamanda, Kevin O'Leary etirazçıların Çin tərəfindən maliyyələşdirildiyini iddia edib. Hazırda bir qrup vətəndaş dairənin qərarını ləğv etmək üçün referendum keçirilməsi tələbi ilə müraciət edib. Bu proses, çoxmilyardlıq investisiyaların ictimai təzyiq qarşısında tab gətirib-gətirməyəcəyini müəyyən edəcək.
