Elektronika sahəsində yeni dövr: M3BOLT nədir?
Mövcud tranzistorların ölçülərinin kiçilməsi elektronların sızması kimi problemlərə yol açır ki, bu da ənənəvi elektronikanın inkişafını ləngidir. Miçiqan Universiteti və Viskonsin Universiteti tərəfindən birgə hazırlanan M3BOLT layihəsi, bu maneəni aşmaq üçün tamamilə fərqli bir yanaşma təklif edir. DARPA-nın "Fast and Curious" proqramı çərçivəsində təxminən 6 milyon ABŞ dolları maliyyə dəstəyi alan bu texnologiya, elektrik yükü əvəzinə maqnit və səs dalğalarından istifadə edir.
Bu texnologiya necə işləyir?
Yeni tranzistorun əsasını iki fərqli materialdan ibarət çoxqatlı struktur təşkil edir. Aşağı qatda PMN-PT adlı seqnetoelektrik kristal, üst qatda isə dəmir-qallium (FeGa) ərintisindən hazırlanan nazik maqnit təbəqəsi yerləşir. Elektrik sahəsi tətbiq edildikdə, atomların yerdəyişməsi mexaniki deformasiya yaradır və maqnit təbəqəsindəki maqnit momentlərini dəyişərək maqnit dalğalarının (maqnonların) yayılmasına səbəb olur.
Hansı üstünlüklər vəd edilir?
- Sürət: Hesablama sürətinin 100-1000 dəfə artması proqnozlaşdırılır.
- Enerji səmərəliliyi: CMOS texnologiyası ilə müqayisədə 100 dəfə daha yüksək enerji səmərəliliyi hədəflənir.
- Yaddaş funksiyası: Materialın enerjisi kəsildikdə belə maqnit vəziyyətini qoruyub saxlaması, onu həm hesablama, həm də yaddaş elementi kimi istifadə etməyə imkan verir.
Hazırda layihə ilkin mərhələdədir və tədqiqatçılar teraherts diapazonunda işləyə biləcək məntiqi sxemlər üzərində çalışırlar. Miçiqan Universiteti cihazın layihələndirilməsi ilə məşğul olduğu halda, Viskonsin Universiteti fiziki proseslərin modelləşdirilməsini həyata keçirir. Texnologiyanın praktiki tətbiqinin 2030-cu illərin ortalarına qədər reallaşması gözlənilmir.
