ABŞ Ali Məhkəməsi, Prezident Donald Tramp tərəfindən imzalanmış və doğumla vətəndaşlıq hüququnu məhdudlaşdırmağı hədəfləyən icra sərəncamına qarşı qərar çıxarıb. 2025-ci ilin əvvəlində, vəzifəyə başladıqdan dərhal sonra imzalanan "Amerika Vətəndaşlığının Mənası və Dəyərinin Qorunması" adlı sərəncam dərhal hüquqi mübahisələrə səbəb olmuşdu. Məhkəmənin 6-3 nisbətindəki qərarı, 1868-ci ildən bəri qüvvədə olan və 14-cü Düzəliş ilə təminatı ilə qorunan hüququn dəyişdirilməsinin qarşısını alıb.
Bu hüquqi mübahisənin əsasında nə dayanır?
Məhkəmə iclasında Baş prokuror D. Sauer hökuməti müdafiə edərək, vətəndaş olmayan şəxslərin və onların övladlarının ABŞ-ın "yurisdiksiyasına tabe olmadığını" iddia edib. Hökumət nümayəndələri bu şəxslərin sədaqətinin xarici dövlətlərə bağlı olduğunu əsas gətirərək, konstitusiyanın yenidən şərh edilməli olduğunu vurğulayıblar. Lakin hakim Nil Qorşaç bu arqumentə qarşı çıxaraq, "Konstitusiya eyni konstitusiyadır" ifadəsi ilə mövcud hüquqi çərçivənin dəyişməzliyini müdafiə edib.
Qərarın miqyası nə qədərdir?
Statistikaya görə, hər il ABŞ torpağında vətəndaş olmayan valideynlərdən təxminən 250 min uşaq dünyaya gəlir. Tramp administrasiyasının planı geriyə şamil olunmasa da, sərəncamın qüvvəyə minməsindən 30 gün sonra doğulan hər kəsə təsir edəcəkdi. Yekun səsvermədə hakim Nil Qorşaç, Klarens Tomas və Samuel Alito ilə birlikdə fərqli mövqe tutsalar da, məhkəmənin əksəriyyəti tarixi konstitusiya hüququnun tərəfində dayanıb.
