Miçiqan Dövlət Universiteti tərəfindən aparılan yeni araşdırma, 2025-ci ilin iyulunda kəşf edilən və Günəş sisteminə daxil olan üçüncü ulduzlararası obyekt olan "3I/ATLAS" kometasının fiziki dəyişikliklərini işıqlandırıb. Alimlər kometanın Günəş sisteminin daxili hissələrindən keçərkən səthinin 1,05 ilə 6,56 metr arasında aşındığını hesablayıblar. Bu proses nəticəsində obyekt 1-10 milyon ton arası maddə itirib ki, bu da onun ümumi kütləsinin təxminən 0,10–1,13 faizini təşkil edir.
Tədqiqat hansı metodlarla aparılıb?
Tədqiqatçılar istənilən kiçik göy cisminin kütlə itkisini və radius dəyişikliyini hesablamağa imkan verən universal riyazi model hazırlayıblar. "3I/ATLAS"-ın müşahidə məlumatları, o cümlədən perihelidən (Günəşə ən yaxın nöqtə) əvvəlki və sonrakı dövrlər təhlil edilib. Müşahidələr kometanın kimyəvi tərkibində, xüsusilə su, karbon qazı, dəm qazı və metal birləşmələrinin ayrılmasında asimmetriya olduğunu göstərib.
Kometanın kimyəvi tərkibi nəyi göstərir?
Analizlər göstərib ki, Günəşə yaxınlaşmazdan əvvəl kütlə itkisində əsas rolu su oynayıb, uzaqlaşdıqda isə dəm qazı dominant amilə çevrilib. "3I/ATLAS"-ın yaydığı nikel və dəmirin, aşağı temperaturlarda buxarlanan karbonil birləşmələrindən qaynaqlandığı ehtimal edilir. Alimlərin fikrincə, kometanın səthindəki eroziya onun ilkin, dəyişməmiş maddəsinə çatmaq üçün kifayət etməyib, lakin bu təbəqələr milyardlarla il ərzində kosmik şüaların təsirinə məruz qalan materiallar haqqında dəyərli məlumatlar təqdim edir.
