Alimlər Avropa Kosmik Agentliyinin “JUICE” aparatında quraşdırılmış “MAJIS” spektrometrindən istifadə edərək, ulduzlararası “3I/ATLAS” kometası haqqında ətraflı məlumatlar əldə ediblər. 2025-ci ilin iyulunda kəşf edilən bu obyekt, “1I/Oumuamua” və “2I/Borisov”dan sonra bəşəriyyətin aşkar etdiyi üçüncü belə kosmik cisimdir. Müşahidələr kometanın Günəşə yaxınlaşdığı 2-25 noyabr 2025-ci il tarixləri arasında həyata keçirilib.
“3I/ATLAS” kometasının kimyəvi tərkibi nəyi göstərir?
Tədqiqat zamanı kometanın qaz təbəqəsində su və karbon qazının intensiv şüalanması qeydə alınıb. Su istehsalı müşahidə müddətində yarıbayarı azalaraq saniyədə səkkiz kvintilyondan dörd kvintilyon molekula düşsə də, karbon qazının suya nisbəti təxminən 10 faiz səviyyəsində stabil qalıb. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, kometanın aktivliyində suyun buxarlanması ilə yanaşı, karbon qazının sublimasiyası da mühüm rol oynayır.
Mürəkkəb üzvi maddələr aşkar edilibmi?
Spektral analiz zamanı 3,2–3,6 mikrometr diapazonunda qeyri-adi xətlər müşahidə olunub ki, bu da metan və ya formaldehid kimi sadə maddələrlə izah edilmir. Məlumatlar CH₂ və CH₃ qruplarını ehtiva edən alifatik karbohidrogen birləşmələrinin mövcudluğuna işarə edir. Bu, kometanın toz hissəciklərinin qızması nəticəsində mürəkkəb üzvi maddələrin ayrıldığını göstərir, lakin alimlər bu nəticələrin hələlik ilkin olduğunu vurğulayırlar.
Nə üçün bu kometanın öyrənilməsi vacibdir?
“3I/ATLAS” özünü hiperaktiv kometa kimi aparır və onun aktiv sahələrinin ölçüsü nüvəsinin səthindən iki dəfə böyükdür. Bu xüsusiyyət, kometanın Günəş sistemindən kənarda, soyuq və ağır elementlərlə kasıb bir protoplanet diskində formalaşdığı hipotezini gücləndirir. Milyardlarla il kosmosda səyahət edən bu obyekt, digər ulduz sistemlərinin kimyəvi və fiziki şərtləri haqqında unikal məlumat daşıyıcısı hesab olunur.
