"Meta" şirkətinə məxsus "WhatsApp" platforması, saxta "iOS" tətbiqi yükləyərək casus proqramına (spyware) yoluxmuş təxminən 200 istifadəçiyə xəbərdarlıq göndərib. İtaliyanın "La Repubblica" qəzeti və "ANSA" xəbər agentliyinin məlumatına görə, hədəfə alınan şəxslərin böyük əksəriyyəti İtaliyada yerləşir. Təcavüzkarların istifadəçiləri aldatmaq və rəsmi messenceri təqlid edən zərərli proqramı quraşdırmaq üçün sosial mühəndislik üsullarından istifadə etdiyi bildirilir.
Zərərçəkmiş bütün istifadəçilərin hesablarından çıxış edilib. Onlara zərərli tətbiqləri silmək və rəsmi "WhatsApp" proqramını yükləmək tövsiyə olunub. Texnologiya nəhəngi hücumların konkret kimlərə qarşı yönəldiyini açıqlamasa da, saxta versiyanın yaradılmasında təqsirləndirilən İtaliyanın "SIO" şirkətinin törəmə müəssisəsi olan "Asigint"-ə qarşı tədbir gördüyünü bəyan edib.
İtaliya casus proqramları mərkəzinə çevrilir
2025-ci ilin dekabrında "TechCrunch" nəşri "SIO" şirkətinin "WhatsApp" və digər populyar tətbiqləri maskalayaraq "Spyrtacus" adlı casus proqramı vasitəsilə şəxsi məlumatları oğurlayan zərərli "Android" proqramlarının arxasında olduğunu bildirmişdi. "SIO" ölkəni "casus proqramı mərkəzi"nə çevirən "Cy4Gate", "eSurv", "GR Sistemi", "Negg", "Raxir" və "RCS Lab" kimi bir çox İtaliya şirkətlərindən yalnız biridir.
Xatırladaq ki, "WhatsApp" ötən ilin əvvəlində 90 istifadəçini "Paragon Solutions" şirkətinin "Graphite" adlı casus proqramı ilə hədəf alındıqları barədə xəbərdar etmişdi. Daha sonra, 2025-ci ilin avqustunda isə "iOS" və messencer tətbiqindəki sıfırıncı gün (zero-day) boşluqlarından istifadə edən mürəkkəb kampaniya çərçivəsində 200-dən az istifadəçiyə bildiriş göndərilmişdi.
Avropada qlobal izləmə qalmaqalları
Bu hadisə, Yunanıstan məhkəməsinin "Intellexa Consortium" qurucusu Tal Dilian və onun üç tərəfdaşını (Sara Hamou, Felix Bitzios və Yiannis Lavranos) "Predator" casus proqramından qanunsuz istifadəyə görə həbs cəzasına məhkum etməsindən bir aydan bir az çox vaxt keçdikdən sonra baş verib. 2022-ci ildə siyasətçiləri, iş adamlarını və jurnalistləri hədəf alan bu qalmaqal Avropa Parlamentini rəsmi istintaq başlatmağa vadar etmişdi. Lakin həmin il qəbul edilən yeni qanun hökumətin bu cür alətlərdən istifadəsini sərt şərtlər altında qanuniləşdirib.
"Amnesty International" təşkilatı məsələ ilə bağlı narahatlığını ifadə edib:
"Predator proqramını aldığını və ya istifadə etdiyini davamlı olaraq inkar edən Yunanıstan hökumətinin rolu ilə bağlı suallar qalmaqdadır. Şəffaflıq hesabatlılığın həlledici hissəsidir."
Tal Dilian isə qərardan şikayət edəcəyini vurğulayaraq, "Dəlilsiz məhkumluq ədalət deyil, bu, ört-basdır etmənin bir hissəsi və hətta cinayət ola bilər" deyə qeyd edib.
İzləmə texnologiyaları qalmaqalında adı hallanan yeganə ölkələr İtaliya və Yunanıstan deyil. 2026-cı ilin yanvarında İspaniya Ali Məhkəməsi İsrail hakimiyyətinin əməkdaşlıq etməməsini əsas gətirərək, Baş nazir Pedro Sánchez və Müdafiə naziri Margarita Robles-in cihazlarını dinləmək üçün istifadə edilən "NSO Group"-a məxsus "Pegasus" proqramı ilə bağlı istintaqı bağlayıb. "NSO Group" rəhbərliyi isə texnologiyalarının yalnız ciddi cinayətlərlə mübarizə üçün hökumətlərə lisenziyalaşdırıldığını iddia edir.
