Çərşənbə günü Donald Trump İran rejimini etiraz etdiklərinə görə edam cəzasına məhkum edilmiş səkkiz qadının azadlığa buraxılmasına nail olduğunu iddia edib. Bundan bir gün əvvəl o, "Truth Social" platformasında həmin qadınların yaxınlaşan edamları barədə paylaşım edərək, səkkiz nəfərin portretindən ibarət kollaj yayımlamışdı. Lakin fotoların süni intellekt tərəfindən yaradıldığına dair dərhal ittihamlar irəli sürüldü. "X" sosial şəbəkəsində yayılan viral bir paylaşımda Trumpın süni intellektlə yaradılmış qadınlar üçün İran liderlərinə yalvardığı iddia edilərək bu vəziyyət ələ salınıb.
Trumpın açıqlamasından dərhal sonra İranın dövlət xəbər agentliyi "Mizan" onu yalançı adlandırıb. Agentlik bildirib ki, qadınların bəziləri artıq azad edilib, digərləri isə edam deyil, həbs cəzası ilə üzləşib. Rəsmi Tehran heç bir güzəştə getmədiyini və qadınların statusunda dəyişiklik olmadığını vurğulayıb. Eyni zamanda, İranın Cənubi Afrikadakı səfirliyinin "X" hesabı da öz süni intellektlə yaradılmış qadın kollajını paylaşaraq müzakirələrə qoşulub.
Fotolar saxtadır, yoxsa qadınlar realdır?
"WITNESS" təşkilatının Texnoloji Təhdidlər və İmkanlar proqramının direktor müavini Mahsa Alimardani bildirib ki, Trumpın paylaşdığı kollaj ən azı süni intellekt tərəfindən dəyişdirilib. Lakin qadınların özləri real şəxslərdir. Kollajın yuxarı sağ küncündəki qadın Bita Hemmatidir. Onun ABŞ və düşmən qruplar xeyrinə fəaliyyət göstərdiyi iddiası ilə Tehran İnqilab Məhkəməsinin 26-cı Şöbəsi tərəfindən edam cəzasına məhkum edildiyi təsdiqlənib.
Mahsa Alimardani altı qadının şəxsiyyətini təsdiqləyib: Bita Hemmati, Mahboubeh Shabani, Venus Hossein-Nejad, Golnaz Naraghi, Diana Taherabadi və Ghazal Ghalandri. Digər iki nəfərin (Panah Movahedi və Ensieh Nejati) kimliyi isə hələlik təsdiqini tapmayıb. Təsdiqlənmiş altı qadın yanvar ayında hökumətə qarşı etirazlarda iştirak edib. Lakin Hemmati istisna olmaqla, digər qadınların edam cəzası aldığına dair heç bir məlumat yoxdur.
Dezinformasiya və insan hüquqları
Trumpı ələ salan "X" hesabının əvvəllər də dezinformasiya yaydığı məlum olub. İsrail rəsmiləri bu hesabı yalan məlumatlar yaymaqda ittiham ediblər. Hətta Cənubi Koreya prezidenti Lee Jae-myung da bu hesabın paylaşdığı yanıltıcı bir videoya istinad edərək çətin vəziyyətə düşmüşdü. Səkkiz iranlı etirazçı qadının hekayəsi də faktların və uydurmaların bir-birinə qarışdığı oxşar bir mənzərə yaradır.
Bu hadisə real insan hüquqları pozuntularının süni intellekt və təbliğat vasitəsilə necə təhrif edildiyini göstərir. Qadınların həyatı sadəcə piksellərə və sosial şəbəkə müzakirələrinə çevrilib. İnternetdəki yalan məlumatlar fonunda, ən azı altı qadının İranın internet məhdudiyyətlərindən kənarda mövcud olan real insanlar olduğu şübhəsizdir.
