Süni intellekt təbliğatı necə işləyir?
ABŞ və İran arasında davam edən müharibənin ilk günlərində Ağ Ev sosial şəbəkələrdə müxtəlif memlər paylaşarkən, İranın dövlət mediası fərqli bir strategiya seçdi. Mart ayının ortalarında İran təbliğatı süni intellektlə yaradılmış "Lego" formatlı videolarla qlobal rəqəmsal məkanı zəbt etdi. Bu videolarda Jeffrey Epstein və məhv edilmiş hərbi texnikalar kimi mövzular yer alırdı. Donald Trump özünün "Truth Social" platformasında İranın ictimaiyyətlə əlaqələr sahəsində daha bacarıqlı olduğunu etiraf etdi. "Explosive Media" adlı qrupun hazırladığı bu vizual materiallar, rəsmi dövlət hesabları tərəfindən geniş şəkildə yayılaraq, beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini cəlb etməyi bacardı.
İnternet kəsintiləri hansı riskləri yaradır?
Təbliğat maşını tam gücü ilə işləyərkən, İran daxilində vətəndaşlar tarixin ən uzunmüddətli internet kəsintilərindən birini yaşayırdı. Rejim yalnız öz mesajlarını yayan və xüsusi ağ siyahıya salınmış şəxslərə məhdud çıxış imkanı verirdi. Tədqiqatçı Afsaneh Rigot qeyd edir ki, sıravi vətəndaşlar "VPN" vasitəsilə tapdıqları kiçik internet bağlantısını süni intellekt videolarına baxmaq üçün sərf etmirlər. Bombardmanlar zamanı sığınacaqlar və təxliyə zonaları haqqında məlumat ala bilməyən əhali böyük təhlükə ilə üz-üzə qaldı. İnformasiya axınının bloklanması, onsuz da ağır olan humanitar böhranı daha da dərinləşdirdi.
Dərin feyk texnologiyası həqiqəti necə gizlədir?
28 fevral tarixində Minab şəhərindəki məktəbə edilən hücum nəticəsində 175 nəfər, o cümlədən məktəblilər həlak oldu. Lakin "X" platformasında yayılan həqiqi kadrlar istifadəçilər tərəfindən süni intellekt məhsulu kimi rədd edildi. Əvəzində, İranın Avstriyadakı səfirliyi qana bulaşmış məktəbli çantasının saxta şəklini paylaşdı və "Google SynthID" bu təsvirin saxta olduğunu təsdiqlədi. Mahsa Alimardani bildirir ki, həm 2025-ci ilin iyununda baş verən İsrail-İran müharibəsində, həm də indiki münaqişədə istifadə olunan süni intellekt dumanı misilsiz səviyyəyə çatıb. Hər iki tərəf dezinformasiya yaymaq üçün bu texnologiyalardan fəal şəkildə istifadə edir.
Bu rəqəmsal müharibənin gələcəyi nə vəd edir?
İranın İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu rəqəmsal məzmun yaratmaq üçün onlarla kiçik istehsalat studiyasını maliyyələşdirir. Tədqiqatçı Narges Bajoghli vurğulayır ki, bu yeni nəsil gənclər "YouTube", "TikTok" və "Instagram" kimi platformalar üçün sürətli və təsirli videolar hazırlamaqda ustalaşıblar. Müharibənin gedişatında "YouTube" platformasının İranın təbliğat kanalını bloklaması, ABŞ-ın rəqəmsal suverenliyini qorumaq cəhdi kimi qiymətləndirilir. Qlobal informasiya məkanının zəhərlənməsi və avtoritar internet modellərinin güclənməsi, gələcək münaqişələrdə faktların deyil, süni intellektlə yaradılmış illüziyaların həlledici rol oynayacağını göstərir.
