Aylar davam edən gərgin müzakirələrin ardınca "Linux" nüvəsinin tərtibatçıları süni intellekt (Sİ) alətlərinin istifadəsini tənzimləyən rəsmi siyasəti təsdiqləyiblər. Linus Torvalds və sənaye tərəfdaşları tərəfindən qəbul edilən razılaşma Sİ köməkçilərinin tətbiqinə icazə verir. Lakin yeni qaydalar məlumatların açıqlanması ilə bağlı sərt tələblər irəli sürür və baş verə biləcək hər hansı xətaya görə tam məsuliyyəti insan tərtibatçıların üzərinə qoyur.
"Tom's Hardware" nəşrinin məlumatına görə, Sİ sistemləri tərəfindən yaradılan kodlar üçün hüquqi öhdəlik daşıyan "Signed-off-by" etiketinin istifadəsi qadağan edilib. Şəffaflığı təmin etmək məqsədilə bu etiket yeni "Assisted-by" teqi ilə əvəzlənib. Bundan sonra neyroşəbəkələrin yaratdığı kodlarda aşkarlanan hər bir boşluq və ya xəta hüquqi baxımdan dəyişikliyi yayımlayan şəxsin adına yazılacaq. Bu yanaşma günahı alqoritmlərin üzərinə atmaq ehtimalını aradan qaldırır və Developer Certificate of Origin (DCO) prinsiplərini qoruyur.
"Linux" cəmiyyətində süni intellekt mübahisələri necə başladı?
Süni intellektin inteqrasiyası ilə bağlı mübahisələr 2024-cü ilin yanvar ayında "Intel" və "Oracle" nümayəndələri arasında baş verən açıq münaqişə ilə pik həddə çatmışdı. Həmin vaxt Linus Torvalds neyroşəbəkələrin tamamilə qadağan edilməsi ideyasını kəskin tənqid edərək, Sİ-nin sadəcə adi bir proqram təminatı aləti olduğunu vurğulamışdı. O qeyd etmişdi ki, texnologiyanı qadağan etməyə çalışmaqdansa, nəticəni konkret insanların məsuliyyəti vasitəsilə nəzarətdə saxlamaq daha səmərəlidir.
Digər layihələrdə vəziyyət və lisenziya riskləri nələrdir?
Vahid siyasət qəbul edilənə qədər açıq mənbəli proqram təminatı layihələri bu problemə fərqli yanaşmalar nümayiş etdirirdi. Məsələn, "Gentoo" və "NetBSD" kimi distrubutivlər müəllif hüquqları və lisenziya məhdudiyyətlərini əsas gətirərək Sİ tərəfindən yaradılan kodların qəbulunu bloklamışdı. "Red Hat" mütəxəssisləri isə xəbərdarlıq edirdilər ki, bu cür alətlərin istifadəsi bilmədən GNU GPL lisenziyalarını poza və tərtibatçının kodun mənşəyinə zəmanət verə bilməməsi səbəbindən bütün DCO sistemini təhlükəyə ata bilər.
Aşağı keyfiyyətli kodlar hansı fəsadlara yol açdı?
Hüquqi risklərlə yanaşı, cəmiyyət "AI slop" adlandırılan böyük həcmdə aşağı keyfiyyətli düzəlişlər problemi ilə də üzləşib. "cURL" və "tldraw" kimi populyar layihələrin yaradıcıları Sİ hallüsinasiyaları ehtiva edən spamlar səbəbindən xarici sorğuları avtomatik rədd etməyə məcbur olublar. "Linux" nüvəsində isə "Nvidia" mühəndisi Sasha Levin tərəfindən 6.15 versiyası üçün xəbərdarlıq edilmədən tamamilə Sİ modelinə yazdırılmış yamağın (patch) əlavə edilməsi vəziyyəti daha da gərginləşdirmişdi.
Süni intellektin gizli istifadəsindən qaynaqlanan inamsızlıq problemi təkcə sistem proqramlaşdırmasına deyil, həm də "Doom" modderlər cəmiyyətinə təsir göstərib. "GZDoom" layihəsinin rəhbəri Christoph Oelckers məlumat vermədən Sİ yamaqlarından istifadə etdiyi və tənqidçilərlə kompromisə getməkdən imtina etdiyi üçün iştirakçıların kütləvi gedişi ilə üzləşib. Nəticədə, töhfə verənlərin əksəriyyəti orijinal layihəni tərk edərək "UZDoom" adlı yeni qol (fork) yaradıblar.
