Beynəlxalq iqlimşünaslar qrupunun hazırladığı yeni hesabat qlobal istiləşmənin təhlükəli həddə çatdığını ortaya qoyub. Uilyam Rippl və Kristofer Volfun rəhbərliyi ilə aparılan araşdırmada məlum olub ki, 1970-2010-cu illər arasında planetin orta temperaturu hər onillikdə 0,19 °C artırdısa, 2010-2024-cü illər arasında bu göstərici 0,36 °C-yə yüksəlib.
İqlim sistemində hansı dəyişikliklər baş verir?
Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, iqlim sisteminin 16 əsas göstəricisindən 7-si artıq rekord həddə çatıb. 2026-cı ilin may ayında atmosferdəki karbon qazının (CO₂) miqdarı 428 ppm-i keçib ki, bu da sənayedən əvvəlki dövrlə müqayisədə 50% çoxdur. Eyni zamanda, metan və azot oksidinin konsentrasiyası da tarixi maksimuma çatıb.
İstiləşmənin təsirləri xüsusilə buzlaqlarda və okeanlarda özünü büruzə verir. Qrenlandiyanın buz örtüyü və dağ buzlaqlarının qalınlığı rekord dərəcədə azalıb. Bundan əlavə, 2025-ci ildə meşə yanğınları nəticəsində 10,8 milyon hektar ağac örtüyü məhv olub ki, bu da ekosistemlər üçün ciddi təhlükə yaradır.
Enerji sahəsində vəziyyət necədir?
Bərpa olunan enerji mənbələrinin inkişafına baxmayaraq, qalıq yanacaq istehlakı artmaqda davam edir. 2025-ci ildə neft, kömür və təbii qazdan istifadə rekord səviyyəyə çatıb, enerji ilə bağlı CO₂ emissiyaları isə illik 41 milyard tonu ötüb. Lakin müsbət məqam kimi, aşağı karbonlu mənbələrin (günəş, külək və atom enerjisi) dünya elektrik enerjisi istehsalındakı payının 43%-ə çatması göstərilir.
Alimlər xəbərdarlıq edir ki, mövcud keçid tempi iqlim sistemini sabitləşdirmək üçün kifayət deyil. Araşdırmanın nəticələri "BioScience" elmi jurnalında dərc olunub və təbiətin geri dönməz nöqtələrə çatmaması üçün emissiyaların kəskin azaldılmasının vacibliyi vurğulanır.
