Kometalar həyatın təməli ola bilərmi?
Kembric və Edinburq universitetlərinin astrofiziki Riçard Enslou-nun rəhbərlik etdiyi beynəlxalq tədqiqat qrupu, Yer kürəsində həyatın yaranması ilə bağlı 100 ildən çoxdur müzakirə olunan hipotezi yenidən nəzərdən keçirib. Alimlər kometaların ilkin Yerə həyat üçün zəruri olan kimyəvi komponentləri, xüsusilə sianid turşusunu (HCN) daşıması ehtimalını 100 min müxtəlif ssenari ilə modelləşdiriblər. Bu maddə şəkərlərin, lipidlərin və azot əsaslarının formalaşmasında mühüm rol oynayır.
Simulyasiya nəticələri nəyi göstərir?
Tədqiqatın nəticələrinə görə, modelləşdirilmiş hadisələrin 54%-də kometalar yer səthində lazımi konsentrasiyada üzvi maddə saxlaya bilməyib. Toqquşma zamanı yaranan yüksək istilik bir çox üzvi birləşməni məhv edir, qalan hissə isə okean və ya yeraltı sularla qarışaraq seyrəlir. Alimlər qeyd edirlər ki, hətta ən uğurlu ssenarilərdə belə, maddənin kimyəvi reaksiyalar üçün kifayət qədər uzun müddət sabit qalması çətindir.
Mars və Venera ilə müqayisə
Araşdırma zamanı digər planetlərlə müqayisələr də aparılıb. Mars planetinin daha aşağı cazibə qüvvəsi və daha az toqquşma sürəti səbəbindən üzvi molekulların qorunması üçün Yerə nisbətən beş dəfə daha əlverişli olduğu müəyyən edilib. Əksinə, Venera-nın sıx atmosferi kometaların səthə çatmadan parçalanmasına səbəb olduğu üçün həyatın ilkin komponentlərinin çatdırılmasını demək olar ki, mümkünsüz edir.
Bu kəşf niyə vacibdir?
Scientific Reports jurnalında dərc olunan bu nəticələr, kosmosdan gələn üzvi maddələrin həyatın yaranması üçün təkbaşına kifayət etmədiyini göstərir. Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, maddələrin çatdırılması ilə yanaşı, onların kimyəvi çevrilmələr üçün lazım olan konsentrasiyada saxlanılması da şərtdir. Gələcək araşdırmalarda asteroidlərin rolu və Yerin özündə baş verən kimyəvi proseslər daha dərindən öyrəniləcək.
