Alimlər Günəş sisteminin uzaq bölgələrində, Neptun planetindən xeyli aralıda yeni bir kosmik obyekt müəyyən ediblər. "2026 ED138" kimi qeydə alınan bu nəhəng buzlu cisim, son iyirmi ildə aşkar edilmiş ən böyük transneptun obyektlərindən biridir. İlkin hesablamalara görə, onun diametri 600 ilə 1500 kilometr arasında dəyişir.
Bu kəşf necə baş verib?
Kəşf Çilidə yerləşən Vera Rubin Rəsədxanasının məlumatları əsasında reallaşıb. Harvard-Smitson Astrofizika Mərkəzindən Metyu Holman və həmkarı Kevin Neypir tərəfindən hazırlanan xüsusi alqoritm, milyardlarla işıq mənbəyini təhlil edərək ulduzlar fonunda hərəkət edən bu obyekti aşkarlayıb. Vaşinqton Universitetindən Mario Yuriç isə arxiv məlumatlarını araşdıraraq, obyektin 2016-cı ildən bəri çəkilmiş görüntülərini tapıb və onun orbitini dəqiqləşdirib.
Nə üçün bu obyekt cırtdan planet hesab olunur?
"2026 ED138" hazırda Günəşdən təxminən 6,9 milyard kilometr məsafədə yerləşir. Alimlər obyektin diametrinin 1000 kilometr civarında olduğunu təxmin edirlər ki, bu da onun öz cazibə qüvvəsi ilə sferik formaya düşməsi üçün kifayətdir. Məhz bu xüsusiyyət onu Beynəlxalq Astronomiya İttifaqı tərəfindən tanınan Serera, Pluton, Erida, Haumea və Makemake kimi cırtdan planetlər sırasına namizəd edir.
Gələcək tədqiqatlar nəyi hədəfləyir?
Bu kəşf 2026-cı ilin iyununda başlayan Legacy Survey of Space and Time (LSST) layihəsinin ilk mühüm nəticələrindən biridir. Obyektin orbitinin 25 dərəcə əyilməsi, onun keçmişdə Neptunun qravitasiya təsirinə məruz qaldığını və Günəşə daha yaxın bir zonada formalaşdığını göstərir. Astronomlar bu cür obyektlərin müşahidəsinin Günəş sisteminin xarici hissəsinin təkamülünü anlamağa kömək edəcəyinə inanırlar.
