NASA mütəxəssisləri SPEARS layihəsi çərçivəsində ekstremal temperaturlara davamlı yeni batareya prototiplərini sınaqdan keçiriblər. Virciniya ştatındakı Ləngli Tədqiqat Mərkəzində aparılan testlər zamanı batareyalar −170 °C-yə qədər soyudulsa belə, heç bir struktur zədəsi almayıb. Bu texnologiya xüsusilə Ayın cənub qütbündəki missiyalar üçün kritik əhəmiyyət daşıyır.
Bu texnologiya necə işləyir?
Yeni batareyaların ənənəvi liti-ion modellərindən əsas fərqi maye deyil, bərk elektrolitdən istifadə etməsidir. Maye elektrolitlər aşağı temperaturda donaraq öz funksiyasını itirdiyi halda, keramika və polimer materiallar soyuq mühitdə sabit qalır. Batareyalar −60 °C ilə +80 °C arasında stabil işləyir, −80 °C-də isə performans azalmasına baxmayaraq enerji verməyə davam edir.
Nə üçün bu kəşf vacibdir?
Kosmik aparatların soyuqdan qorunması üçün hazırda enerji tələb edən isitmə sistemləri istifadə olunur. NASA qeyd edir ki, yeni batareyalar −170 °C-də birbaşa enerji verməsə də, cihazların soyuqda zədələnmədən qalmasını təmin edir. Bu, isitmə sistemlərinə olan ehtiyacı azaldaraq, kosmik gəmilərin çəkisini və enerji sərfiyyatını əhəmiyyətli dərəcədə optimallaşdırır.
Gələcək planlar nələrdir?
2026-cı ildə start götürən SPEARS layihəsi hazırda ilkin mərhələdədir. Qlenn Tədqiqat Mərkəzi, Ləngli və Eyms Mərkəzi ilə əməkdaşlıq edərək elektrodların tərkibini təkmilləşdirməyi planlaşdırır. Gələcəkdə bu texnologiyanın təkcə kosmosda deyil, həm də Yer kürəsindəki elektrikli avtomobillər və dronlarda tətbiqi nəzərdən keçirilir.
