ABŞ-ın Kolorado ştatında qəbul edilən yeni qanun layihəsi əməliyyat sistemlərindən istifadəçilərin yaşını yoxlamağı tələb edirdi. Lakin "System76" şirkətinin rəhbəri Carl Richell-in səyləri nəticəsində 1 may tarixində qəbul edilən SB26-051 qanununa açıq mənbəli sistemlər üçün istisna əlavə edilib. "Linux" əsaslı "Pop!_OS" sistemini inkişaf etdirən Richell bildirib ki, bu cür tələblər açıq mənbə fəlsəfəsinə ziddir. Onun sözlərinə görə, bu istisna digər ştatlar üçün də bir şablon rolunu oynaya bilər.
Yeni qanunlar açıq mənbəli layihələrə necə təsir edir?
Kolorado ilə yanaşı, Kaliforniya ştatı da AB 1043 qanununu qəbul edərək, 1 yanvar 2027-ci il tarixindən etibarən cihazların quraşdırılması zamanı yaşın yoxlanılmasını məcburi edib. İllinoys və Nyu-York kimi digər ştatlar da oxşar qanun layihələrini nəzərdən keçirir. "Apple" və "Google" kimi nəhənglərdən fərqli olaraq, könüllülər tərəfindən idarə olunan açıq mənbəli layihələrin bu cür mürəkkəb sistemləri tətbiq etmək üçün resursları yoxdur. Üstəlik, yaş yoxlanışı istifadəçi məlumatlarının toplanmamasını hədəfləyən açıq mənbə prinsipləri ilə birbaşa ziddiyyət təşkil edir.
"Linux Foundation" təşkilatının strateji proqramlar üzrə baş vitse-prezidenti Michael Dolan bu tədbirləri "təhlükəsizlik teatrı" adlandırıb. O qeyd edib ki, yaş yoxlanışı uşaqları qorumaq əvəzinə yeni məxfilik riskləri yaradır. "Ubuntu" sisteminin yaradıcısı "Canonical" şirkətinin nümayəndəsi Jon Seager məsələnin hüquqşünaslarla müzakirə edildiyini bildirib. "Fedora" layihəsinin rəhbəri Jef Spaleta isə məxfiliyi qorumaqla qanuna tabe olmağın yollarını axtardıqlarını vurğulayıb.
Tərtibatçılar bu tələblərə necə müqavimət göstərir?
Bəzi tərtibatçılar qanunlara tabe olmaqdan tamamilə imtina edirlər. Məsələn, "MidnightBSD" əməliyyat sisteminin yaradıcıları lisenziyalarını dəyişdirərək Kaliforniya sakinlərinin bu sistemdən istifadəsini rəsmən qadağan ediblər. "Garuda Linux" və "Zorin OS" kimi Avropada yerləşən layihələr isə ABŞ qanunlarının onlara şamil edilmədiyini əsas gətirərək heç bir dəyişiklik etməyəcəklərini açıqlayıblar. Ən kəskin etiraz isə John McCardle tərəfindən yaradılan "Ageless Linux" layihəsindən gəlib. Bu sistem istifadəçilərin yaşını qeyd etmək əvəzinə, bilərəkdən boş məlumat qaytaran xüsusi bir skriptdən istifadə edir.
Bu vəziyyət "Linux" istifadəçilərinin sayını artıra bilərmi?
Açıq mənbəli sistemlər üçün qanuni istisnaların tətbiq edilməsi "Linux" platformasının populyarlığını daha da artıra bilər. "Zorin OS" rəhbəri Artyom Zorin bildirib ki, hökumətlərin və böyük texnologiya şirkətlərinin istifadəçi cihazları üzərində nəzarəti artırması insanları alternativlərə yönəldir. Onun sözlərinə görə, "Zorin OS 18" buraxıldığı gündən bəri 4 milyona yaxın yüklənmə sayı əldə edib və bunun 78 faizi "Windows" və "macOS" istifadəçilərinin payına düşür. "Microsoft" şirkətinin "Windows 10" üçün dəstəyi dayandırması və "Steam" platformasında "Linux" istifadəçilərinin çoxalması bu tendensiyanın sürətləndiyini göstərir.
