Belçikanın nüfuzlu tədqiqat mərkəzi "IMEC", 16 iyun 2026-cı il tarixində keçirilən "ITF World 2026" tədbirində kvant texnologiyaları sahəsində mühüm addım atıb. Mərkəz, "High-NA EUV" (yüksək rəqəmsal aperturalı ekstremal ultrabənövşəyi litoqrafiya) texnologiyasından istifadə edərək hazırlanmış ilk kvant çipi prototipini nümayiş etdirib. Bu üsul, kvant nöqtələrindəki kubitlərin yaradılmasında tətbiq edilən ilk uğurlu cəhddir.
Bu texnologiya necə işləyir?
Yeni çipdə kvant məlumatlarının elektronun spin vəziyyətində kodlaşdırıldığı silisium spin kubitləri istifadə olunur. "IMEC" mütəxəssisləri "High-NA EUV" skanerlərinin köməyi ilə cəmi 6 nanometr boşluğa malik silisium strukturları yaratmağa nail olublar. Bu sıxlıq kubitlər arasındakı qarşılıqlı əlaqəni gücləndirir və onların idarə olunmasını daha dəqiq edir. Əvvəllər bu cür strukturlar elektron-şüa litoqrafiyası ilə hazırlanırdı ki, bu da kütləvi istehsal üçün iqtisadi cəhətdən səmərəsiz idi.
Nə üçün bu kütləvi istehsal üçün vacibdir?
"IMEC"-in əsas hədəfi kvant cihazlarını laboratoriya şəraitindən mövcud yarımkeçirici istehsal xətlərinə keçirməkdir. Silisium spin kubitlərinin istifadəsi, onların artıq mövcud olan CMOS (tamamlayıcı metal-oksid-yarımkeçirici) istehsal ekosistemi ilə inteqrasiya olunmasına imkan verir. Bu yanaşma çiplərin layihələndirilməsi, istehsalı və qablaşdırılması proseslərini klassik prosessorların istehsalı ilə uyğunlaşdırır.
Hansı çətinliklər qalır?
Kvant kompüterlərinin etibarlı işləməsi üçün milyonlarla fiziki kubit tələb olunur, bu da ciddi səhvlərin korreksiyasını zəruri edir. "IMEC" paralel olaraq kriogen CMOS idarəetmə elektronikası və həddindən artıq aşağı temperaturlarda işləyən modul əlaqələri üzərində işləyir. Klassik və kvant platformalarının inteqrasiyası zamanı yaranan kabel və istilik problemlərinin həlli, gələcək kvant sistemlərinin miqyaslanması üçün həlledici əhəmiyyət kəsb edir.
