"European Space Agency"-nin (ESA) "Euclid" kosmik teleskopu kainatın ən erkən mərhələlərində mövcud olmuş 31 yeni kvazar aşkar edib. Bu kəşf teleskopun əsas müşahidə proqramının ilk ili ərzində həyata keçirilib və elmə məlum olan bu dövrə aid obyektlərin sayını iki dəfədən çox artırıb. Tədqiqatın nəticələri "Astronomy & Astrophysics" jurnalında dərc olunub.
Bu kəşf nə üçün vacibdir?
Kvazarlar superkütləli qara dəliklərin aktiv şəkildə maddə udduğu parlaq qalaktika nüvələridir. Yeni aşkar edilən obyektlərdən ikisi kainatın cəmi 670 milyon il yaşı olduğu dövrə aiddir ki, bu da "Böyük partlayış"-dan sonrakı ən qədim müşahidə rekordudur. Bu obyektlər kainatın "qaranlıq dövrlər"-dən çıxaraq işıqlanmağa başladığı reionizasiya dövrünə təsadüf edir.
"Euclid" necə işləyir?
Kvazarların uzaq məsafədə yerləşməsi və zəif şüalanması onların aşkar edilməsini çətinləşdirir. "Euclid" teleskopu geniş baxış sahəsi, yüksək həssaslıq və infraqırmızı diapazonda müşahidə imkanları sayəsində əvvəllər görünməz qalan obyektləri belə qeydə ala bilib. Alimlər bu kvazarların öyrənilməsi vasitəsilə ilk superkütləli qara dəliklərin necə bu qədər sürətlə kütlə yığa bildiyini araşdırırlar.
Gələcək tədqiqatlar nələri vəd edir?
Hazırda 2024-cü ilin fevralında başlayan altıillik missiya çərçivəsində "Euclid" səma sahəsinin üçdə birindən çoxunu tədqiq etməyə davam edir. 2026-cı ilin oktyabrında missiyanın ilk tam ilinə dair nəticələrin dərc olunması gözlənilir. Bu məlumatlar kainatın ilk strukturlarının formalaşma xəritəsini yaratmağa imkan verəcək.
