Son dövrlərdə süni intellektin (Sİ) nəzarətdən çıxaraq qlobal təhlükə yarada biləcəyi ilə bağlı narahatlıqlar artsa da, mütəxəssislər enerji sistemləri üçün əsl təhlükənin hələ də insan amili olduğunu vurğulayırlar. İnstitut for Security and Technology (IST) təşkilatından Joshua Corman bildirir ki, enerji şəbəkələri uzun müddətdir ki, kiberhücumlar qarşısında həssasdır və süni intellekt bu hücumları daha da gücləndirən bir vasitəyə çevrilib.
Kritik infrastruktur niyə bu qədər həssasdır?
Enerji obyektlərinin, xüsusilə də nüvə reaktorlarının çoxu onilliklər əvvəl, internetə qoşulma nəzərdə tutulmadan inşa edilib. ABŞ-da nüvə reaktorlarının orta yaşı təxminən 44 il təşkil edir. Bu sistemlərin müasir kiber-təhlükəsizlik standartlarına uyğunlaşdırılması çətindir, çünki bir çox hallarda orijinal avadanlıq istehsalçıları artıq fəaliyyət göstərmir və proqram təminatı üçün yeniləmələr (patch) mövcud deyil.
Süni intellekt hücumları necə asanlaşdırır?
Foundation for Defense of Democracies-dən Sophie McDowall qeyd edir ki, süni intellekt hücum edənlərə daha sürətli hərəkət etmək imkanı verir. Hətta aşağı səviyyəli hakerlər belə, böyük dil modellərindən (LLM) istifadə edərək mürəkkəb sənaye protokollarını və şəbəkə strategiyalarını öyrənə bilirlər. Bu, texniki bilikləri az olan şəxslərin belə kritik infrastruktur üçün ciddi təhlükə yaratmasına şərait yaradır.
Müdafiə strategiyaları nədən ibarətdir?
American Public Power Association-dan Rob Denaburg hesab edir ki, hücumun arxasında kimin və ya nəyin dayanmasından asılı olmayaraq, müdafiə prinsipləri dəyişməz qalır. Enerji şirkətləri üçün ən effektiv üsullardan biri kritik sistemləri internetdən ayırmaq və ya lazım gəldikdə əl ilə idarəetmə rejiminə keçməkdir. OpenAI şirkəti isə kritik infrastrukturun müdafiəsi üçün 1 milyard ABŞ dolları dəyərində dəstək proqramı elan edib, lakin ekspertlər bu cür avtomatlaşdırılmış müdafiə sistemlərinin həssas sənaye mühitlərində əlavə risklər yarada biləcəyi barədə xəbərdarlıq edirlər.
