Dünyanın müxtəlif yerlərindəki kolleksiyaçılar, illərlə saxlanılan CD və DVD disklərinin gözlənilmədən sıradan çıxması ilə bağlı narahatlıqlarını bölüşürlər. Tom’s Hardware portalının məlumatına görə, optik daşıyıcılar artıq yalnız oksidləşmə və ultrabənövşəyi şüaların təsiri ilə deyil, həm də daxili strukturun öz-özünə dağılması problemi ilə üzləşib. Bir çox hallarda disklər dərin çatlarla örtülür və hətta tamamilə parçalanır.
Bu dağılmanın əsas səbəbi nədir?
Mütəxəssislər problemin diskin polikarbonat əsasının kimyəvi deqradasiyası ilə bağlı olduğunu ehtimal edirlər. İlkin müşahidələrə görə, disklərin həddindən artıq təmizlənməsi və ya uyğun olmayan materiallardan hazırlanmış qutularda saxlanılması bu prosesi sürətləndirir. Xüsusilə, bəzi qablaşdırmalarda istifadə olunan penopoliuretan materialı zamanla uçucu kimyəvi birləşmələr, o cümlədən ammonyak qazı buraxa bilər ki, bu da polikarbonatın strukturunu zəiflədir.
Diskləri qorumaq üçün nə etməli?
Polikarbonatın kimyəvi davamlılığı yüksək olsa da, bəzi maddələr onun daxili gərginliyini artıraraq mikroskopik çatların yaranmasına səbəb olur. Diskləri təmizləyərkən aseton və ya benzol kimi güclü həlledicilərdən qətiyyən istifadə etmək olmaz; yalnız izopropil və ya metil spirti kimi yumşaq vasitələrə üstünlük verilməlidir. Bundan əlavə, disklərin hava keçirməyən və köhnəlmiş süngər materialı olan qutularda uzun müddət saxlanılması tövsiyə edilmir.
Qeyd etmək lazımdır ki, CD-lərin tək bir polikarbonat əsas üzərində qurulması onları bu cür mexaniki dağılmalara qarşı daha həssas edir. DVD-lər isə iki nazik təbəqənin yapışdırılması ilə hazırlandığı üçün fərqli şəkildə zədələnə bilər. Bu yeni problem, ənənəvi optik daşıyıcıların uzunmüddətli arxivləşdirilməsi üçün artıq mövcud olan oksidləşmə və laylanma kimi risklərin üzərinə əlavə bir təhlükə kimi gəlir.
