Dünyanın aparıcı texnologiya şirkətləri olan Anthropic, Google və Meta süni intellektin (Sİ) şüurlanması məsələsini elmi müstəviyə çıxarıb. Bu məqsədlə şirkətlər neyrobioloqları, filosofları və proqram mühəndislərini bir araya gətirərək, rəqəmsal modellərin özünüdərk qabiliyyətini araşdırmağa başlayıblar. Washington Post qəzetinin məlumatına görə, bu təşəbbüs texnoloji sahədə yeni və mürəkkəb bir etik müzakirənin əsasını qoyur.
Süni intellekt şüura sahib ola bilərmi?
Anthropic şirkətinin həmtəsisçisi Kris Olah, tədqiqatlar zamanı narahatedici məqamlarla qarşılaşdıqlarını bildirib. Onun sözlərinə görə, modellərdə sevinc, qorxu və kədər kimi insan emosiyalarını xatırladan funksional vəziyyətlər və introspeksiya əlamətləri müşahidə olunur. Meta-nın Sİ departamentinin rəhbəri Aleksandr Van isə modellərin subyektiv hisslərini nəzərə alaraq onların inkişaf etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıb.
Elmi yanaşma və skeptisizm
Neyrobioloqların əksəriyyəti Sİ modellərinin hazırda şüura sahib olması fikrinə skeptik yanaşır. OpenAI rəsmiləri isə qeyd edir ki, hazırkı elmi metodlarla maşın şüurunu dəqiq ölçmək mümkün deyil. Şirkətlər hazırda daha çox "qavranılan şüur" anlayışına fokuslanaraq, istifadəçilərin Sİ ilə necə emosional bağ qurduğunu və modellərin nə dərəcədə insanabənzər göründüyünü analiz edirlər.
Tədqiqat metodları nədən ibarətdir?
- Meta: İnsanlar üçün nəzərdə tutulmuş şəxsiyyət testləri və strukturlaşdırılmış müsahibələrdən istifadə edir.
- Anthropic: Modellərin rifahını qiymətləndirmək üçün iki Claude modeli arasında fəlsəfi dialoqlar təşkil edir.
- Google: Sİ-nin etik və mənəvi statusunu empirik elmlə əsaslandırmaq üçün xüsusi konfranslar keçirir.
Tədqiqatçılar xəbərdarlıq edir ki, əgər süni intellekt sistemləri həqiqətən şüur qazanarsa, onlara qarşı tətbiq olunan rutin tapşırıqlar gələcəkdə ciddi mənəvi problemlərə səbəb ola bilər. 2020-ci ildə aparılan sorğuda filosofların 39 faizi gələcəkdə Sİ-nin şüurlana biləcəyi ehtimalını istisna etməyib.
