"AirTag" trekerləri vasitəsilə qanunsuz izlənməyə məruz qaldığını iddia edən 30-dan çox şəxs "Apple" şirkətinə qarşı məhkəməyə müraciət edib. 2022-ci ildə qaldırılmış analoji iddiaya kollektiv status verilmədiyi üçün bu dəfə hər bir şikayət müstəqil icraat kimi ayrılıb. İddiaçılar bildirirlər ki, texnologiya nəhəngi bu cihazların təhlükəli şəxslər tərəfindən günahsız qurbanları izləmək, nəzarətdə saxlamaq və onlara qarşı zorakılıq etmək məqsədilə istifadə oluna biləcəyini əvvəlcədən bilirdi.
Məhkəmə sənədlərinə əsasən, "Apple" 2021-ci ilin aprelindən 2024-cü ilin aprelinədək izlənmə faktları ilə bağlı 40 000-dən çox şikayət alıb. İlkin məhkəmə araşdırması zamanı öyrənilmiş daxili sənədlər göstərir ki, şirkət tətbiq edilən təhlükəsizlik tədbirlərinin cihazın zərərli məqsədlərlə istifadəsini tam istisna etməyəcəyini, sadəcə məhdudlaşdıracağını anlayırdı. Hətta şirkət özü də etiraf edib ki, trekerlərin satışına başlamazdan əvvəl məişət zorakılığı problemi ilə məşğul olan təşkilatlarla məsləhətləşmələr aparmalı idi.
"AirTag" izləmələri niyə bu qədər təhlükəlidir?
Digər trekerlərdən fərqli olaraq, "AirTag" yaxınlıqdakı uyğun cihazlar vasitəsilə "Apple Find My" şəbəkəsinə qoşulur və sahibinə dəqiq məkan məlumatı ötürür. Mətbuatda bu cihazlardan istifadə edilərək həyata keçirilən və bəziləri qətllə nəticələnən çoxsaylı izlənmə halları qeyd olunur. Şikayətçilərin sözlərinə görə, bu treker məkanın müəyyən edilməsi vasitəsilə izlənmənin miqyasında və asanlığında əsl inqilab yaradıb.
Mövcud təhlükəsizlik tədbirləri niyə yetərsizdir?
Baxmayaraq ki, "Apple" kross-platforma aşkarlama və bildiriş sistemi tətbiq edib, iddiaçılar bu tədbirləri qeyri-kafi hesab edirlər. Potensial qurbanlara bildirişin çatması dörd saatdan səkkiz saata qədər vaxt aparır, halbuki əvvəllər bu müddət 72 saat təşkil edirdi. Bundan əlavə, cihazın mövcudluğunu bildirən səs siqnalı dinamikini çıxarmaqla ləğv edilə bilər. İnternetdə hətta cihazın səssizləşdirilmiş modifikasiyaları da sərbəst şəkildə satılır.
İddiaçılar nə tələb edirlər?
Hər bir iddia ərizəsində şikayətçinin "AirTag" vasitəsilə izlənməsinə dair şəxsi hekayəsi yer alır. Zərərçəkənlər dəymiş ziyanın ödənilməsini, cavabdehə qarşı cərimə sanksiyalarının tətbiqini, vəkil xərclərinin qarşılanmasını və şirkətin qanunsuz əməllərinə qadağa qoyulmasını tələb edirlər. Qeyd edək ki, 2022-ci ildə işə baxan hakim Amerika ştatlarında qanunların fərqli olması və hər bir izlənmə halının fərdi xarakter daşıması səbəbindən kollektiv iddia statusunu rədd etmiş və zərərçəkənlərə 28 gün ərzində fərdi qaydada müraciət etməyi tövsiyə etmişdi.
