ABŞ hökuməti 22 dekabr 2025-ci il tarixində xarici istehsal olan dronların milli təhlükəsizliyə təhdid yaratdığını əsas gətirərək, onların ölkəyə idxalına ciddi məhdudiyyətlər qoyub. Lakin FCC sədri Brendan Carr tərəfindən tətbiq edilən bu qadağa, boşluqlarla dolu bir mexanizmə çevrilib. “Odyssey Robot” adlı şirkət, ABŞ-da dron istehsal etdiyini iddia edərək rəsmi icazə alsa da, araşdırmalar bu şirkətin sadəcə kağız üzərində mövcud olduğunu və ofisinin boş bir otaqdan ibarət olduğunu üzə çıxarıb.
Saxta şirkətlər necə fəaliyyət göstərir?
Texnologiya sahəsindəki araşdırmaçı Konrad Iturbe və The Verge portalının təhlillərinə görə, Çinin nəhəng dron istehsalçısı “DJI”, öz texnologiyalarını ABŞ bazarına sızdırmaq üçün bir çox “ön şirkətlərdən” istifadə edir. Bu şirkətlər “OcuSync” kimi “DJI”-a məxsus simsiz ötürmə texnologiyalarından istifadə edərək, məhsullarını yerli istehsal kimi təqdim edirlər. “Skyrover” və “Xtra” kimi brendlər də məhz bu üsulla bazara daxil olublar.
FCC-nin nəzarət mexanizmi niyə işləmir?
Mütəxəssislərin fikrincə, FCC-nin sertifikatlaşdırma prosesi özəl qurumlar olan TCB-lərə (Telekommunikasiya Sertifikatlaşdırma Orqanları) həvalə edilib. Bu qurumlar sənədlərin doğruluğunu yoxlamaq əvəzinə, ərizəçinin bəyanatlarına etibar edirlər. “Odyssey Robot”un bəyanatında göstərilən ünvanın əslində bir kovorkinq mərkəzi olması və dronların yığılması üçün qeyd edilən şirkətin isə sadəcə elektron tullantıların təkrar emalı ilə məşğul olması, yoxlama prosesinin nə qədər formal xarakter daşıdığını sübut edir.
“Əgər siz sənədləri saxtalaşdırmağa hazırsınızsa və ABŞ hökumətinin çata bilməyəcəyi bir yerdəsinizsə, bu qadağaları yan keçmək olduqca asandır,” - deyə ekspert Greg Kunkle bildirir.
Hazırda FCC bəzi şirkətlərə qarşı cərimələr tətbiq etsə də, bu cərimələrin toplanması xarici şirkətlərin hüquqi məsuliyyətdən yayınması səbəbindən çətinliklərlə üzləşir. Hökumət qurumları yalnız jurnalistlərin və araşdırmaçıların təqdim etdiyi faktlar əsasında hərəkətə keçir, bu da mövcud qadağaların effektivliyini şübhə altına alır.
