"Massachusetts Institute of Technology" (MIT) alimləri mRNT əsaslı vaksinlərin istiliyə qarşı davamlılığını əhəmiyyətli dərəcədə artıran yeni üsul kəşf ediblər. "AGENT" adlandırılan süni intellekt alqoritmi vasitəsilə tədqiqatçılar lipid nanohissəcikləri üçün ən optimal stabilizator qarışığını müəyyən ediblər. Vakuumla qurudulmuş bu vaksinlər 37°C temperaturda iki aydan çox, otaq temperaturunda isə bir ilə qədər öz aktivliyini qoruyub saxlaya bilir.
Süni intellekt bu prosesi necə sürətləndirdi?
Müasir mRNT vaksinləri çox həssasdır və tez parçalanmamaq üçün lipid nanohissəciklərinə yerləşdirilir. Lakin bu sistemlər belə soyuducu şərait tələb edir. Tədqiqat qrupu Ana Yaklenec və Robert Langer-in rəhbərliyi ilə 50-yə yaxın təsdiqlənmiş maddəni analiz edərək, maşın öyrənməsi vasitəsilə ən effektiv kombinasiyaları seçib. "AGENT" alqoritmi cəmi altı iterasiya və bir aylıq müddət ərzində ən yaxşı nəticəni verən tərkibi müəyyən edib.
Hansı nəticələr əldə olunub?
- SARS-CoV-2 antigeni ilə aparılan sınaqlarda vaksinin heyvanlarda güclü immun cavabı yaratdığı təsdiqlənib.
- Stabilizə edilmiş vaksinlər mikroiynəli plastır şəklində də tətbiq edilib və eyni effektivliyi göstərib.
- Texnologiya "Moderna" və "Pfizer-BioNTech" vaksinlərində istifadə olunan sistemlərə yaxın tərkiblərlə uyğunlaşdırıla bilir.
Tədqiqat hələlik klinik sınaq mərhələsində olsa da, bu yanaşma vaksinlərin daşınması və saxlanması ilə bağlı logistik çətinlikləri aradan qaldırmaq üçün böyük potensiala malikdir. Xüsusilə soyuq zəncir infrastrukturunun zəif olduğu regionlarda bu texnologiya vaksinasiya prosesini daha əlçatan edə bilər. Alimlər vurğulayırlar ki, süni intellektin bu cür fiziki-kimyəvi optimallaşdırmalarda istifadəsi tibbi preparatların hazırlanma müddətini kəskin azaldır.
